Najwyższa, wręcz rekordowa emerytura rolnicza w Polsce wynosi obecnie 4 772,11 zł brutto. Taką kwotę otrzymują nieliczni seniorzy z bardzo długim stażem i wyższymi składkami do KRUS z przełomu lat 80. i 90. Trzeba też przepracować na roli co najmniej 40 lat.
Przeciętna wypłacana emerytura rolnicza to około 2100 – 2200 zł brutto. Kwota w sam raz żeby otrzymać czternaste świadczenie. A jednak nie wszyscy uprawnieni rolnicy je otrzymują z KRUS.
Rolnicy gospodarujący w latach 80. mają lepszą sytuację. Płacili wyższe składki
W systemie emerytur rolniczych często liczą się detale, które dla wielu seniorów okazują się kluczowe dopiero po zakończeniu aktywności zawodowej. W KRUS składki są niższe i mniej zróżnicowane – system rolniczy ma w Polsce bardziej charakter solidarnościowy niż kapitałowy.
Efekt jest taki, że rolnicy mają stabilniejsze, ale za to znacznie niższe świadczenia emerytalne – nawet po wielu latach ciężkiej pracy.
Szczególnie cenne okazują się dziś składki z lat 80. i początków lat 90. Rolnicy, którzy płacili wtedy wyższe kwoty do KRUS, mogą liczyć na wyraźnie wyższe emerytury. „Gazeta Prawna” pokazuje przykład:
-
rolnik z 42-letnim stażem i minimalnymi składkami może otrzymać około 2260 zł emerytury, -
przy wyższych składkach kwota może wzrosnąć nawet do ponad 4600 zł.
Jest jeszcze jeden czynnik, który ma wpływ na rolnicze świadczenia: okresy pracy poza rolnictwem. Także na wypłatę czternastki.
Dodatkowa praca ma wpływ na czternastkę. Rolnicy nie otrzymają jej z KRUS
Pełna czternasta emerytura przysługuje osobom, których świadczenie podstawowe wynosi nie więcej niż 2900 zł brutto. Przy ustalaniu prawa do czternastki bierze się pod uwagę kwotę brutto, czyli wysokość świadczenia przed potrąceniami i odliczeniami.
Po przekroczeniu limitu 2900 zł brutto działa zasada „złotówka za złotówkę”. Oznacza to, że każda złotówka przekroczenia limitu zmniejsza czternastą emeryturę o jedną złotówkę. Jeżeli po zastosowaniu tej zasady wyliczona kwota będzie niższa niż 50 zł brutto, dodatkowe świadczenie nie zostanie wypłacone w ogóle.
Zdecydowana większość rolników podlega wyłącznie systemowi rolniczemu (KRUS), ale około 17–18 tysięcy rolników opłaca składki w KRUS i jednocześnie podlega ubezpieczeniu społecznemu w ZUS – głównie z tytułu pracy na etacie. Tak jest od bardzo dawna.
Rolnik, który prowadzi działalność gospodarczą może pozostać w KRUS i nie płacić składek do ZUS, o ile spełnia rygorystyczne warunki:
-
3-letni staż w KRUS przed założeniem firmy, -
nieprzekroczenie rocznego limitu kwoty granicznej podatku dochodowego.
Jeśli warunki te zostaną złamane, rolnik traci prawo do KRUS i musi przejść na składki ZUS. A to miało i nadal ma swoje konsekwencje.
Czternasta emerytura z KRUS nie przysługuje osobom, które pobierają dwa świadczenia – zarówno z KRUS, jak i ZUS. W takiej sytuacji to Zakład Ubezpieczeń Społecznych ocenia prawo do wypłaty i dokonuje jej, jeśli zostaną spełnione warunki. Automatycznie.
W 2026 roku wysokość pełnej 14. emerytury to 1978,49 zł brutto, czyli tyle, ile wynosi obecnie minimalne świadczenie. Terminów wypłaty jest kilka:
-
1 września, -
6 września, -
10 września, -
15 września, -
20 września, -
25 września, -
1 października – dla osób pobierających świadczenia przedemerytalne.