Trwają prace nad nową Wspólną Polityką Rolną na lata 2028–2034. Z pierwszych informacji przedstawionych podczas posiedzenia sejmowej podkomisji ds. WPR wynika, że rolników mogą czekać istotne zmiany w sposobie przyznawania unijnego wsparcia.
Wiceminister rolnictwa Jacek Czerniak poinformował, że Komisja Europejska przedstawiła już propozycje dotyczące przyszłego systemu finansowania rolnictwa. Najważniejsza zmiana miałaby polegać na odejściu od dotychczasowego podziału WPR na dwa filary i połączeniu różnych polityk w jeden mechanizm finansowy.
Dopłaty dla rolników po 2027
Nowe propozycje oznaczałyby głęboką przebudowę obecnego modelu. W dokumentach Komisji nie pojawia się już pojęcie płatności bezpośrednich, które dziś stanowią podstawę wsparcia wielu gospodarstw.
Zamiast tego mowa jest o szerszym „wsparciu dochodów”, obejmującym różne formy pomocy. Taki model ma dawać większą elastyczność, ale jednocześnie budzi obawy o przejrzystość i stabilność systemu.
Polska sprzeciwia się zmianom
Ministerstwo Rolnictwa podchodzi do propozycji Komisji Europejskiej sceptycznie. Polska opowiada się za utrzymaniem dwufilarowej polityki rolnej oraz odpowiedniego budżetu dla rolników.
Według wiceministra Czerniaka podobne stanowisko prezentuje około 20 państw członkowskich. Może to zwiększyć szanse na zablokowanie części propozycji lub przynajmniej ich złagodzenie w toku dalszych negocjacji.
Jakie stawki są rozważane?
Projekt Komisji Europejskiej zakłada wprowadzenie degresywnego obszarowego wsparcia dochodów. Pomoc miałaby być kierowana przede wszystkim do rolników najbardziej potrzebujących, w tym młodych.
Średnia kwota wsparcia na hektar ma wynosić od 130 do 240 euro. Nie obejmuje to jednak innych form pomocy, takich jak płatności dla małych gospodarstw, wsparcie związane z produkcją czy płatności środowiskowo-klimatyczne. Dla porównania obecna średnia wysokość wszystkich dopłat bezpośrednich w Polsce wynosi 263 euro na hektar.
Rolnicy obawiają się konkurencji o środki
Podczas posiedzenia pojawiły się głosy niepokoju ze strony przedstawicieli organizacji rolniczych. Wskazywano, że rolnictwo może zostać potraktowane mniej priorytetowo niż inne sektory.
Rolnicy obawiają się także, że w nowej perspektywie będą musieli konkurować o środki z samorządami. Resort przyznaje, że byłby to problem, ale zapewnia, że odpowiednie wydzielenie pieniędzy na WPR powinno ograniczyć takie ryzyko.
Ekoschematy mają być kontynuowane
Ministerstwo uspokaja, że ekoschematy nie znikną, choć mogą funkcjonować w zmienionej formule. W projektach są one ujęte razem z płatnościami środowiskowymi i rolno-środowiskowymi.
Ostateczne decyzje jeszcze nie zapadły. Polska ma otrzymać według wstępnych wyliczeń 24,6 mld euro, a dodatkowo środki na obszary wiejskie i fundusz elastyczności. Łącznie daje to około 42,3 mld euro na WPR i rozwój obszarów wiejskich. Rząd deklaruje, że będzie walczył o utrzymanie co najmniej obecnego poziomu wsparcia.