Blisko 200 państw biorących udział w globalnych negocjacjach klimatycznych COP31 w Turcji ma czas do piątku, aby osiągnąć ostateczne porozumienie, choć maraton negocjacji często przeciąga się w czasie. Szczyt odbywa się w obliczu rekordowego zjawiska El Niño, katastrof wywołanych zmianami klimatu od Europy po Nepal oraz globalnego szoku energetycznego wywołanego wojną z Iranem.
Opublikowany na początku tygodnia obszerny projekt paktu przedstawiał sprzeczne stanowiska w kwestiach budzących kontrowersje, od energetyki po finanse i handel. Krytykowano go za długość i złożoność.
Australia opublikowała odchudzoną wersję porozumienia
Po kilku dniach napiętych konsultacji Australia opublikowała odchudzoną wersję tekstu, stanowiącą połowę pierwotnej objętości, zawierającą nowe sformułowania i propozycje dotyczące niektórych z najtrudniejszych kwestii. „Będziemy prowadzić intensywne konsultacje z każdą grupą, począwszy od dzisiejszego popołudnia aż do nocy” – powiedział dziennikarzom Chris Bowen, minister klimatu Australii, który kieruje negocjacjami.
Panama wcześniej groziła zablokowaniem każdej umowy, która nie będzie obejmować ograniczeń w światowej produkcji ropy naftowej, i stawiała inne żądania. Chris Bowen powiedział, że nie widział jeszcze listu z zastrzeżeniami od Panamy.
Wcześniejsza propozycja „przyspieszenia działań na rzecz stopniowego wycofywania paliw kopalnych” została usunięta z poprawionego tekstu, a z dziewięciostronicowego dokumentu usunięto wszelkie wzmianki o węglu, ropie naftowej i gazie.
To pominięcie jest uderzające, biorąc pod uwagę, że na ubiegłorocznym szczycie nie wspomniano o paliwach kopalnych, podczas gdy kraje podejmowały działania poza procesem ONZ, aby wycofać się z węgla, ropy naftowej i gazu.
Producenci energii z paliw kopalnych torpedują porozumienie
„Niektórzy duzi producenci energii ze źródeł kopalnych próbują podważyć wszystkie kwestie związane z redukcją emisji i transformacją energetyczną – i dzięki temu projektowi im się to udaje” – powiedziała agencji AFP Inga Fritzen Buan z organizacji ekologicznej WWF.
Podczas konferencji COP28 w Dubaju w 2023 r. państwa zgodziły się na odejście od paliw kopalnych, ale kwestie związane ze źródłami energii są przedmiotem ostrych sporów na corocznych rozmowach klimatycznych ONZ, gdzie decyzje podejmowane są na zasadzie konsensusu. „Wymazywanie jednoznacznych wezwań do odejścia od paliw kopalnych to rażący regres. Nie da się rozwiązać kryzysu paliw kopalnych, udając, że nie musimy stopniowo wycofywać paliw kopalnych” – powiedział Harjeet Singh, koordynator kampanii Fill the Fund.
Projekt „decyzji ramowej” ma uwzględniać wyniki COP31 i wyznaczyć kierunek przyszłych działań w obliczu wzrostu temperatur na świecie i nasilania się katastrof klimatycznych.
Mohamed Adow z grupy Power Shift Africa powiedział, że COP31 „została uciszona w kwestii największego zagrożenia będącego przyczyną kryzysu klimatycznego. „Ten nowy tekst jest krokiem wstecz” – stwierdził.

Turcja chce zwiększyć udział energii elektrycznej
W najnowszym tekście stwierdzono, że podjęcie kroków mających na celu elektryfikację światowej gospodarki może przynieść „znaczące korzyści” w postaci wzmocnienia bezpieczeństwa energetycznego i ograniczenia emisji gazów cieplarnianych, które przyczyniają się do globalnego ocieplenia.
Zawiera on wezwanie do zwiększenia do 2035 r. globalnego udziału energii elektrycznej w końcowym zapotrzebowaniu na energię do 35 procent, co jest kluczową inicjatywą Turcji, gospodarza COP31.
Niektóre kraje obawiają się, że tekst w obecnej formie nie wymaga wprost, aby dodatkowa energia elektryczna pochodziła ze źródeł odnawialnych, a nie z węgla lub gazu. „Będziemy walczyć o czystą elektryfikację” – odpowiedziała na pytanie francuska minister ds. transformacji ekologicznej Monique Barbut.
Minister klimatu Vanuatu Ralph Regenvanu powiedział agencji AFP, że w najnowszym tekście kraj ten „został wyróżniony i otrzymał szczególną uwagę, na którą nie zasługuje”.
Projekt proponuje również dalsze dyskusje na temat „potrojenia” finansowania działań na rzecz adaptacji do zmian klimatu do 2035 r., ale rezygnuje z celu w wysokości 120 miliardów dolarów, do którego dążą kraje rozwijające się.
Apele zagrożonych państw nie były wysłuychane
Bogate kraje sprzeciwiły się apelom o zwiększenie wsparcia dla krajów zmagających się z adaptacją do zmian klimatycznych, powołując się na ograniczenia budżetowe i nalegając, aby duże gospodarki wschodzące, takie jak Chiny, również wniosły swój wkład.
W projekcie wyrażono „głębokie zaniepokojenie” zbliżającym się przekroczeniem celu ograniczenia wzrostu temperatury do 1,5°C, określonego w porozumieniu paryskim z 2015 r., i podkreślono „znaczenie” prac Międzyrządowego Zespołu ds. Zmian Klimatu (IPCC), wiodącego światowego autorytetu w dziedzinie globalnego ocieplenia.
Termin opublikowania kolejnego zestawu raportów IPCC był źródłem znacznych tarć na COP31.
Dziesiątki krajów chce, aby kolejne oceny IPCC były dostępne przed globalnym przeglądem działań na rzecz redukcji emisji dwutlenku węgla w 2028 r. Mniejsza liczba państw, w tym Arabia Saudyjska i Indie, chce, aby zostały one przełożone na 2029 r.