-
Pod powierzchnią uporządkowanego ogrodu mogą pozostawać pędraki i larwy opuchlaków, dlatego jesienią zalecane jest usuwanie pozostałości roślin i kontrolowanie gleby.
-
Pędraki i opuchlaki różnią się wyglądem larw oraz sposobem żerowania, a ich obecność w glebie prowadzi do uszkodzeń korzeni, więdnięcia roślin i osłabienia trawników.
-
Jesienne przekopywanie gleby, ręczne usuwanie larw, stosowanie nicieni entomopatogenicznych oraz kontrola nowych roślin mogą pomóc w ograniczaniu populacji szkodników.
-
Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie
Jeśli nie oczyścimy ziemi po zbiorach, mogą się tam znaleźć opuchlaki i pędraki, a ich obecność często wychodzi na jaw dopiero wtedy, gdy rośliny zaczynają więdnąć. Larwy mogą przetrwać zimę, dlatego jesień jest dobrym momentem na kontrolę. Trzeba usunąć resztki upraw i sprawdzić miejsca, w których rośliny wcześniej słabły. Szczególnie zajrzyjmy pod trawnik, w pobliżu krzewów i na rabaty.
Pędraki i opuchlaki to nie to samo
Pędrakami nazywa się larwy różnych chrząszczy z rodziny poświętnikowatych, m.in. chrabąszcza majowego (Melolontha melolontha), guniaka czerwczyka (Amphimallon solstitiale) oraz ogrodnicy niszczylistki (Phyllopertha horticola). Opuchlaki należą natomiast do ryjkowcowatych, rodzaju Otiorhynchus. W ogrodach spotyka się m.in. opuchlaka truskawkowca (Otiorhynchus sulcatus) i opuchlaka rudonoga (Otiorhynchus ovatus). Oba szkodniki część życia spędzają w glebie.
Pędrak jest gruby, miękki, jasny i wygięty w kształt litery C. Ciało jest białożółte lub kremowe, z wyraźnie brunatną głową. Larwa ma trzy pary odnóży przy przedniej części ciała. To jedna z najprostszych cech pozwalających odróżnić pędraka od larwy opuchlaka. Pędraki mogą mieć kilka centymetrów, a larwy chrabąszcza majowego pozostają w ziemi nawet kilka lat.
Larwa opuchlaka także jest jasna i wygięta, ale zwykle ma bardziej smukły, półksiężycowaty kształt. Jest kremowobiała lub szarobiała, z wyraźnie ciemniejszą, brązową głową. Nie ma odnóży. U opuchlaka truskawkowca larwy osiągają około 10 mm długości. Jasna, beznoga larwa z brązową głową wskazuje na opuchlaka, a grubsza i wyposażona w nogi na pędraka.
Dorosłe opuchlaki są niewielkimi chrząszczami, zwykle długości około centymetra, o matowym, czarnym albo brunatnym ciele. Mają charakterystyczny ryjek i urzeźbione pokrywy skrzydeł. Niektóre gatunki nie latają. Dorosłe osobniki są aktywne nocą, a w dzień kryją się pod ściółką i deskami.
Co niszczą opuchlaki i pędraki?
Największe szkody powodują żyjące w ziemi larwy, które podgryzają korzenie. Pędraki chętnie żerują na korzeniach traw, roślin sadowniczych, krzewów jagodowych i części roślin ozdobnych. Uszkodzone korzenie ograniczają pobieranie wody i składników mineralnych. Trawnik zaczyna żółknąć, brązowieć i zamierać, a darń może odchodzić od podłoża niemal jak mata.
Opuchlaki są szczególnie groźne dla roślin ozdobnych, jagodowych i truskawek. Ich larwy podgryzają drobne korzenie oraz szyjkę korzeniową. Roślina więdnie mimo podlewania, a młodą sadzonkę łatwo wyciągnąć z ziemi. Dorosłe opuchlaki powodują natomiast charakterystyczne uszkodzenia liści. Na brzegach blaszek wygryzają półkoliste zatoki, jakby ktoś regularnie wycinał fragmenty dziurkaczem. Takie ślady widać m.in. na rododendronach i truskawkach.
Jak sprawdzić ziemię i po co ją przekopywać?
Najprostszym sposobem wykrycia szkodników jest kontrola gleby. W miejscu, gdzie trawnik żółknie albo roślina słabnie bez wyraźnej przyczyny, trzeba wykopać niewielki dołek i dokładnie przejrzeć ziemię. Warto sprawdzić kilka punktów, bo larwy są rozmieszczone nierównomiernie. Przy podejrzeniu pędraków trzeba zajrzeć głębiej, nawet na około 30 cm, ponieważ część z nich żeruje w głębszej warstwie.
Jesienne przekopywanie może mechanicznie ograniczyć liczbę larw. Podczas odwracania skiby część osobników zostaje wydobyta na powierzchnię. Są wtedy bardziej narażone na mróz, przesuszenie oraz zjedzenie przez ptaki. Zabieg najlepiej wykonać późną jesienią, po zbiorach, gdy gleba jest odpowiednio wilgotna. Wystarczy głębokość około 25-30 cm. Samo przekopanie nie gwarantuje usunięcia wszystkich larw.
Sposoby na pędraki
Przy pędrakach warto łączyć kilka metod. Pomaga przekopywanie i ręczne wybieranie larw. Ptaki owadożerne i ryjówki mogą wyjadać pędraki odsłonięte podczas prac ziemnych. Dobrym elementem profilaktyki jest również płodozmian, czyli unikanie wieloletniego prowadzenia tych samych roślin w jednym miejscu.
Skuteczną metodą biologiczną są nicienie entomopatogeniczne, m.in. z rodzajów Heterorhabditis i Steinernema. Są to mikroskopijne organizmy wykorzystywane do ograniczania larw owadów w glebie. Preparaty stosuje się zgodnie z etykietą, a po zabiegu trzeba utrzymywać odpowiednią wilgotność podłoża. W przypadku bardzo licznej populacji można rozważyć środek ochrony roślin dopuszczony do stosowania przeciwko konkretnemu szkodnikowi, zawsze zgodnie z aktualną etykietą.
Sposoby na opuchlaki
W przypadku opuchlaków ważna jest regularna obserwacja roślin. Warto sprawdzać liście pod kątem półkolistych wygryzień, a po zmroku można z latarką szukać dorosłych chrząszczy i ręcznie je zbierać. Pomocne bywają kryjówki z desek lub tektury. Rano takie miejsca można sprawdzić i usunąć znalezione osobniki.
Duże znaczenie ma kontrola nowych roślin kupowanych w pojemnikach. Opuchlaki mogą zostać przeniesione wraz z bryłą korzeniową lub podłożem, dlatego warto dokładnie oglądać rośliny przed posadzeniem. Przy roślinach doniczkowych można wymienić podłoże i utrudnić składanie jaj, stosując na powierzchni warstwę ostrego żwiru.
Na larwy opuchlaków również stosuje się pożyteczne nicienie. Wykorzystuje się m.in. Steinernema kraussei lub Steinernema feltiae. Nicienie należy aplikować zgodnie z instrukcją producenta, przy warunkach odpowiednich dla danego preparatu, a po zastosowaniu utrzymywać ziemię wilgotną. W ochronie biologicznej wykorzystywane są również preparaty zawierające Beauveria bassiana. Domowe wyciągi i rośliny odstraszające mogą być jedynie działaniami uzupełniającymi.
Jesień to dobry moment na oczyszczenie gleby
Po zbiorach nie warto zostawiać grządek bez kontroli. Usunięcie resztek roślinnych, sprawdzenie korzeni, przekopanie ziemi i obserwacja objawów mogą pomóc wykryć pędraki oraz opuchlaki, zanim problem stanie się poważny.
Jeśli larwy zostaną znalezione, działajmy teraz wcześnie i dobierzmy metodę do szkodnika. Szczególnie istotne jest rozróżnienie pędraka od larwy opuchlaka, ponieważ wygląd, cykl rozwojowy i sposób żerowania obu grup są inne. Dobrze przygotowana gleba po sezonie to mniejsze ryzyko, że wiosną rośliny zaczną nagle więdnąć.
QUIZ: Te rośliny są jadalne czy trujące? Sprawdź się!
