Kto kupuje wodę, napoje gazowane, piwo czy napoje energetyczne ma do czynienia z systemem kaucyjnym i problemy z odzyskaniem kaucji. A ilość skarg w tej sprawie nie maleje.
Z zebranych przez aplikację Pan Paragon danych wynika, że statystyczny Polak kupuje średnio około 15 plastikowych opakowań oraz 12 puszek objętych kaucją w ciągu miesiąca. Wiadomo także ile z tego powodu traci.
Czego dotyczą skargi na system kaucyjny? Od początku tego samego
Główny Inspektorat Ochrony Środowiska (GIOŚ) otrzymał ponad 104 zgłoszenia dotyczących działania systemu kaucyjnego. Najczęstsze problemy dotyczą zwrotu opakowań podczas awarii butelkomatów, ale nie tylko. Są też skargi na działania kontrolne wojewódzkich inspektorów ochrony środowiska.
Do końca marca oddano około 520 mln butelek i puszek z około 1,8 mld opakowań objętych kaucją. Polaków do szału doprowadzają sytuacje, w których automaty do zwrotu opakowań ulegają awarii, a pracownicy sklepów odmawiają ręcznego przyjmowania opakowań i rozliczania kaucji. Skargi dotyczą też odmowy natychmiastowego rozliczenia bonów wydanych przez automat oraz ręcznego przyjęcia opakowań z kaucją. Okazuje się, że problemy pojawiają się również w sytuacjach, gdy maszyny nie działają wieczorem, a w sklepie dostępne są jedynie kasy samoobsługowe.
Za kontrolę systemu kaucyjnego odpowiada Inspekcja Ochrony Środowiska, a Polacy powinni składać skargi i zażalenia wprost do wojewódzkich inspektoratów.
Straty Polaków z powodu kaucji. Miliony z portefla na kolejne butelkomaty
Kaucja nie jest polskim wymysłem, tylko próbą sprostania wymogom, jakie na Polskę nałożyła Unia Europejska. Polacy mają w najbliższym czasie dwa progi selektywnej zbiórki opakowań do pokonania: 77 proc. do 2028 roku i 90 proc. od 2029 roku. Jeśli cele nie zostaną zrealizowane, operatorzy i ich akcjonariusze będą musieli zapłacić kary środowiskowe.
Ponieważ inaczej niż w butelkomatach kaucji odzyskać się nie da, a cierpliwość Polaków ma swoje granice, dochodzi do strat. Dokładnie obliczyli je eksperci aplikacji Pan Paragon. Analiza paragonów pokazuje, że statystyczny Polak kupuje miesięcznie średnio około 15 plastikowych opakowań oraz 12 puszek objętych kaucją. Rocznie oznacza to nawet 160 zł wydanych na kaucję. Wartość nieodebranych kaucji, czyli różnica między opakowaniami wprowadzonymi do sprzedaży a tymi zwróconymi, przekroczyła już 650 mln zł.
Niezwrócone kaucje Polakom przepadają – w pierwszych miesiącach funkcjonowania systemu nie odebrano ponad 70 proc. wpłaconych kaucji. Zgodnie z prawem, środki te trafiły do operatorów systemu kaucyjnego i zostały przeznaczone na pokrycie kosztów transportu, sortowania, obsługi punktów zbiórki oraz zakupu kolejnych automatów.
Do systemu nie włączono jeszcze jednorazowych opakowań szklanych, tzw. „małpek” – decyzja w tej sprawie zapadnie po wakacjach.