Projekt zmian określany jako lex rolnik ma chronić osoby prowadzące działalność rolniczą przed roszczeniami dotyczącymi typowych uciążliwości, takich jak hałas, zapachy czy ruch maszyn. Nowa wersja przepisów zakłada jednak, że skutki zmian mogą odczuć nie tylko mieszkańcy wsi, lecz także osoby kupujące domy w miastach.
Ministerstwo Rolnictwa proponuje odejście od prostego podziału na tereny miejskie i wiejskie. O tym, czy nowe regulacje znajdą zastosowanie, mają decydować zapisy w dokumentach planistycznych. To oznacza, że obowiązki mogą objąć również nieruchomości położone w granicach dużych miast, jeśli wynika to z miejscowych planów lub planów ogólnych.
Lex rolnik
Projekt utrzymuje obowiązek składania u notariusza specjalnego oświadczenia przez osoby kupujące domy na terenach objętych wskazanymi funkcjami planistycznymi. Kupujący będzie potwierdzał, że ma świadomość prowadzenia lub możliwości prowadzenia działalności rolniczej na sąsiednich nieruchomościach oraz akceptuje związane z nią typowe uciążliwości, takie jak hałas, zapachy, ruch maszyn czy okresowe prace polowe.
Propozycje spotkały się z krytyką notariuszy. Ich zdaniem nowe przepisy oznaczają znaczny wzrost biurokracji, ponieważ przy każdej transakcji konieczne może być analizowanie nie tylko sprzedawanej nieruchomości, ale również dokumentów dotyczących całego obrębu ewidencyjnego. Wątpliwości budzi także brak precyzyjnych zasad ustalania tych informacji oraz skuteczność samego oświadczenia.
Dokumenty planistyczne zdecydują o obowiązkach
Zdaniem przedstawicieli środowiska notarialnego powiązanie nowych obowiązków z dokumentami planistycznymi może prowadzić do problemów interpretacyjnych. Plany nie zawsze odpowiadają rzeczywistemu sposobowi wykorzystania gruntów, a ich zapisy bywają niejednoznaczne. W efekcie nawet mieszkańcy Warszawy czy Wrocławia mogą zostać objęci obowiązkiem złożenia oświadczenia przy zakupie domu.
Mniej kontrowersji budzą zmiany dotyczące ochrony działalności rolniczej przed roszczeniami związanymi z immisjami. Projekt doprecyzowuje, że domniemanie zgodności z prawem będzie obejmowało działalność wytwórczą w rolnictwie, w tym produkcję roślinną, zwierzęcą, ogrodniczą, sadowniczą i rybną. Jednocześnie przewidziano wyjątki, a w razie sporu sąd będzie oceniał m.in. zgodność prowadzonej działalności z przepisami oraz dokumentami planistycznymi.