Autostrada A4 to najdłuższa trasa szybkiego ruchu, która prowadzi z zachodu na wschód, łącząc Jędrzychowice (granica z Niemcami) z Korczową (granica z Ukrainą). W nocy z 15 na 16 marca 2027 roku państwo przejmie od Stalexportu zarządzanie 61-kilometrowym odcinkiem.
W planach jest opłat dla lżejszych aut, likwidacja manualnych bramek oraz przygotowania do rozbudowy trasy o trzeci pas.
Koncesje na drogi się w Polsce nie przyjęły. Zapewniają sowite zyski
W Polsce opłaty za samochody osobowe i motocykle (do 3,5 tony) pobierane są tylko na trzech prywatnych odcinkach koncesyjnych:
-
A1 (Gdańsk – Toruń), -
A2 (Świecko – Konin), -
A4 (Katowice – Kraków).
Wszystkie pozostałe państwowe autostrady są dla kierowców aut osobowych bezpłatne. Wktótce bezpłatny będzie także i odcinek Katowice – Kraków. Na razje jednak przejazd koncesjonowanym odcinkiem autostrady A4 Katowice–Kraków kosztuje 36 zł w jedną stronę dla samochodu osobowego. Pojedyncza opłata na placu poboru wynosi 18 zł.
Droga cieszy się niesłabnącym zainteresowaniem wśród kierowców, mimo wysokich stawek za przejazd. Średnie dobowe natężenie ruchu wzrosło w 2025 roku o 5,2 proc. względem 2024 roku. Wyniosło 48,8 tys. pojazdów.
Spółka Stalexport Autostrady (obecnie to część włoskiej grupy kapitałowej Mundys), zarobiła na czysto na odcinku A4 blisko 1 miliard złotych w latach 2016 – 2025. Same roczne przychody z poboru opłat w ostatnich latach wynosiły ponad 628 mln zł rocznie.
Trzeci pas na A4. Trasa nie spełnia definicji autostrady?
Wiceminister infrastruktury Stanisław Bukowiec zapowiedział, że węzeł Balin pozostanie otwarty po zakończeniu koncesji na obecnych zasadach, a place poboru opłat w Mysłowicach i Balicach służące do manualnego poboru będą rozebrane w ramach rozbudowy autostrady A4 na odcinku Wrocław-Tarnów.
W latach 2030 – 2033 rząd przewiduje także rozbudowę odcinka A4 Katowice-Kraków o trzeci pas ruchu. A4 trzeba dostosować do przejazdu pojazdów o większym tonażu niż aktualnie dopuszczony.
Mimo licznych remontów stan drogi od lat pozostawia wiele do życzenia. W 2007 roku prof. Uniwersytetu Śląskiego Mariusz Fras celowo nie zapłacił na bramkach za przejazd, ponieważ stwierdził, że trasa nie spełnia definicji autostrady. Firma Stalexport wytyczyła proces o wyłudzenie, który w 2010 roku Mariusz Fars wygrał.
5 lutego 2025 roku podpisano zarządzenie nr 3 Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad w sprawie powołania Komitetu Sterującego i Zespołu do Spraw Przejęcia Autostrady A4, w pracach którego bierze udział przedstawiciel Ministerstwa Infrastruktury.
Ocenie podlega m.in. stanu techniczny poszczególnych elementów autostrady, dokumentacja archiwalna drogi, budynki, budowle i instalacje, obiekty mostowe, gwarancje jakości, konstrukcje nawierzchni, oznakowanie, wygrodzenia nieruchomości, separatory, osadniki i zbiorniki retencyjne, ekrany akustyczne, zieleń urządzona, plan działań ratowniczych, system zarządzania ruchem i systemy IT. Dyrektor generalny w centrali GDDKiA Daniel Kosiński poinformował, że w proces przejmowania A4 zaangażowanych jest ponad 100 osób.
Po wygaśnięciu koncesji zarządzaniem A4 podzielą się oddziały GDDKiA w Krakowie i Katowicach.