1 stycznia 2026 roku pensja minimalna w UE była mocno zróżnicowana: wynosiła od 620 euro miesięcznie w Bułgarii do 2704 euro w Luksemburgu. Niewiele brakowało, żeby w Polsce ta kwota w 2026 roku wynosiła 5070 zł, czyli 1186 euro. Rząd jednak spóźnia się z przyjęciem europejskiej dyrektywy.
Według prognoz Ministerstwa Finansów płaca minimalna może jednak wzrosnąć w Polsce do 5103 zł już w 2027 roku, 5420 zł w 2028 roku i 5747 zł w 2029 roku.
Kompromisowa płaca minimalna 2026
W 22 z 27 państw członkowskich Unii Europejskiej obowiązuje krajowa płaca minimalna. Wyjątkiem jest Austria, Dania, Finlandia, Włochy i Szwecja, gdzie wynagrodzenia ustalane są w drodze porozumienia między związkami zawodowymi a pracodawcami.
W Polsce ustala się pensję minimalną rozporządzeniem Rady Ministrów, po wcześniejszych negocjacjach w ramach Rady Dialogu Społecznego oraz po ogłoszeniu rządowej propozycji. W 2025 roku rząd zaproponował kwotę 4806 zł brutto, co spotkało się z krytyką związków zawodowych postulujących 5015 zł. Ponieważ przez ustawowe 30 dni Rada nie doszła do porozumienia, ostateczną wysokość pensji minimalnej ustalił rząd, przy czym nie mogła ona być niższa niż propozycja z czerwca. I ustalił na 4806 zł brutto – zaledwie o 140 zł więcej niż w 2025 roku.
Kwota 4806 zł brutto, czyli około 3606 zł „na rękę”, to wciaż łączne wynagrodzenie pracownika (wynagrodzenie zasadnicze plus inne składniki, np. premie), z wyłączeniem m.in. nagród jubileuszowych, odpraw emerytalnych oraz dodatków za pracę w godzinach nadliczbowych czy nocnych.
Polska opóźnia nieuniknione – unijna dyrektywa czeka
A miało być zupełnie inaczej. Przyjęcie unijnej dyrektywy o adekwatności wynagrodzeń minimalnych pracowników oraz zmniejszeniu nierówności płacowych, miało Polakom zagwarantować minimalną pensję na poziomie 55 proc. prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej, a także zrównać pensję minimalną z wynagrodzeniem zasadniczym, czyli nie wliczać do niej premii i dodatków.
Europejski Urząd ds. Pracy przyjrzał się pensjom minmalnym w różnych krajach i doszedł do wniosku, że statystyka nie odzwierciedla rzeczywistej wartości płacy minimalnej w życiu codziennym. „W krajach o wyższych wynagrodzeniach często są też wyższe podatki, koszty mieszkania i usług. Wartości siły nabywczej opierają się na średnim poziomie cen w całej UE, a nie w jednym kraju, co oznacza, że pokazują one, na ile wystarcza wynagrodzenie w stosunku do ogólnych kosztów utrzymania w Europie”.
Na przykładzie Polski okazuje się, że podczas gdy minimalne wynagrodzenie w Polsce wynosi 1139 euro, jego wartość w przeliczeniu na siłę nabywczą wynosi około 1500 euro – oznacza to, że za tę kwotę można kupić w Polsce mniej więcej tyle samo artykułów spożywczych i innych niezbędnych produktów, ile za 1500 euro można kupić w krajach o wyższych kosztach utrzymania, takich jak Niemcy czy Francja.
Polska do dziś nie wdrożyła unijnej dyrektywy. Choć pierwsza wersja projektu trafiła do uzgodnień międzyresortowych, konsultacji publicznych i opiniowania w połowie maja 2024 roku, to rząd nie ukończył prac nad projektem ustawy o minimalnym wynagrodzeniu autorstwa Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.