-
Francja wprowadziła zakaz produkcji, importu i sprzedaży większości produktów zawierających PFAS, z wyłączeniem patelni z powłoką teflonową, pod wpływem lobby przemysłowego.
-
PFAS, znane jako wieczne chemikalia, są powszechne w środowisku, wodzie i organizmach ludzkich, a ich przewlekłe działanie może powodować poważne problemy zdrowotne.
-
Kilka krajów, jak Dania i niektóre stany USA, wprowadziło lokalne zakazy dotyczące PFAS, natomiast Unia Europejska dopiero analizuje możliwość wprowadzenia podobnych regulacji.
-
Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu
Francuski rząd zabronił produkcji i stosowania produktów, które są wytwarzane z wykorzystaniem wiecznych chemikaliów (o ile istnieje alternatywa). PFAS są już niemal wszędzie, w tym na najwyższych szczytach świata, odległych północnych krańcach Ziemi i w ludzkiej krwi oraz mózgu. Francja nie zabroniła jednak produkcji popularnych patelni, od których zanieczyszczenie związkami PFAS na świecie się najprawdopodobniej zaczęło.
Francja zakazała dodawania wiecznych chemikaliów
Substancje perfluoroalkilowe i polifluoroalkilowe, powszechnie znane jako PFAS, to związki chemiczne wytwarzane od końca lat 40. XX w., początkowo w produkcji powłok zapobiegających przywieraniu, głównie w patelniach.
W 1938 r. wraz z wynalezieniem teflonu funkcje nieprzywierania, odporność na temperaturę i zabrudzenia stały się popularne w całych Stanach Zjednoczonych. Wszyscy chcieli mieć patelnie, które łatwo się czyści, a żywność nie przykleja się do powłoki. Potem PFAS zaczęto dodawać do materiałów syntetycznych, kosmetyków, opakowań na żywność, mebli i wielu innych produktów codziennego użytku.
Francuzi zdecydowali, że od stycznia 2026 r. zakażą produkcji, importu i sprzedaży większości produktów, które zawierają chemiczne związki, a mogłyby zostać wytworzone bez nich.
Są jednak wyjątki – dotyczą one produkcji niektórych kosmetyków i wosków narciarskich, a także sportowej odzieży i innych produktów, które uznano za „niezbędne”. Największe kontrowersje wywołuje jednak usunięcie z ustawy zapisów o patelniach z nieprzywierającymi powłokami. To prawdopodobnie wynik presji ze strony głównego producenta patelni zawierających teflon.
Wieczne chemikalia w środowisku
Rozkład PFAS trwa niezwykle długo, dlatego właśnie chemikalia te nazywa się „wiecznymi”. Związki przedostają się do gleby i wód gruntowych, a stamtąd do łańcucha pokarmowego i wody pitnej.
Substancje wykryto praktycznie wszędzie na Ziemi – od szczytu Mount Everest po ludzki organizm. Liczne badania dowodzą, że przewlekła ekspozycja na nawet niewielkie ilości PFAS wiąże się z uszkodzeniem wątroby, wysokim poziomem cholesterolu, osłabioną odpornością, a nawet kilkoma rodzajami nowotworów.
Istnieją tysiące różnych substancji PFAS, a niektóre z nich zostały zakazane w 2019 r. na mocy konwencji sztokholmskiej w sprawie trwałych zanieczyszczeń organicznych. Chiny, Malezja, Izrael i Stany Zjednoczone nie znajdują się wśród ponad 150 sygnatariuszy tego zakazu. Krajowe przemysły chemiczne lobbowały za osłabieniem przepisów dotyczących PFAS.
Zakazano m.in. używania kwasu perfluorooktanowego (PFOA), używanego od lat 50. XX w. przez amerykańską firmę DuPont do produkcji nieprzywierającej powłoki teflonowej, tekstyliów i innych artykułów codziennego użytku.
PFAS w Europie. Na razie nie ma zakazu
Konwencja sztokholmska zakazuje również stosowania kwasu perfluorooktanosulfonowego (PFOS), znanego z użycia w środkach hydroizolacyjnych przez amerykańską grupę 3M.
Kilka stanów USA, w tym Kalifornia, wprowadziło zakaz stosowania PFAS w kosmetykach. Dania wprowadzi natomiast zakaz stosowania PFAS w odzieży, obuwiu i niektórych produktach konsumenckich zawierających środki wodoodporne od 1 lipca 2026 r. Dania zakazała stosowania PFAS w opakowaniach żywności od 2020 r.
Unia Europejska na razie sprawdza, czy podobny zakaz mógłby wejść w życie na terenie całej Wspólnoty, lecz do tej pory nie przedstawiła ani nie wdrożyła takiego rozporządzenia.