Na tę rewolucję czekano od dawna. Długo zapowiadana, jeszcze dłużej dyskutowana. W końcu jest i od 1 stycznia 2026 r. obowiązuje w sektorze publicznym. O co chodzi? O nowe zasady Kodeksu pracy, które zmieniają sposób liczenia stażu pracy i znacząco poszerzają jego dotychczasowe ramy.
Do okresów zatrudnienia wlicza się już nie tylko klasyczną pracę etatową, ale również okresy prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej i wykonywania pracy na podstawie umów cywilnoprawnych. Choć na razie nowe przepisy obejmują sektor publiczny, to już za moment, od 1 maja 2026 r., nowelizacją zostaną objęci pracodawcy prywatni.
– Znowelizowane przepisy są próbą odpowiedzi na realia współczesnego rynku pracy i odchodzą od tradycyjnego powiązania stażu pracy z zatrudnieniem pracowniczym. Po nowemu do stażu pracy będą bowiem wliczane również niepracownicze formy aktywności zawodowej – przypomina w rozmowie z „Wprost” Agnieszka Szczodra-Hajduk, adwokatka i partnerka w Zespole Prawa Pracy kancelarii RÖDL.
Zdaniem prawniczki nowe regulacje to wyłom w tendencji, którą obserwujemy, polegającej na usztywnianiu granic między świadczeniem pracy na podstawie umowy o pracę a zatrudnieniem na podstawie umów cywilnoprawnych.
– W tym kontekście może dziwić, że ustawodawca przychylnym okiem spojrzał na doświadczenie zawodowe osób świadczących pracę w oparciu o inne niż etat formy zatrudnienia. Co więcej, zdecydował się zrównać takie doświadczenie z pracowniczym stażem pracy – uważa mec. Szczodra-Hajduk.
Zysk dla pracowników
Co zyskają ci, którzy wystąpią o odpowiednie zaświadczenia z ZUS, potwierdzające staż pracy w ramach umów cywilnoprawnych czy działalności gospodarczej? Jak wskazuje ekspertka, skutki będą różne w zależności od wewnętrznych przepisów płacowych i regulaminów obowiązujących u pracodawcy.
– W sektorze publicznym uwzględnienie stażu pracy może mieć wpływ na wymiar urlopu, dodatki stażowe, świadczenia pracownicze czy nagrody jubileuszowe. W sektorze prywatnym przede wszystkim na wymiar urlopu, a jeśli pracownik u tego samego pracodawcy był zatrudniony na podstawie umowy cywilnoprawnej – również na długość wypowiedzenia, wysokość odprawy z tytułu rozwiązania umowy z przyczyn niedotyczących pracowników czy inne benefity zależne od tzw. zakładowego stażu pracy – wyjaśnia mec. Szczodra-Hajduk.
Jak stosować nowe przepisy?
W tym miejscu trudno nie zapytać o zastosowanie wynikających z nowelizacji przepisów.
– Niektóre podmioty z sektora publicznego zdają się interpretować nowe przepisy w ten sposób, że w przypadku zatrudnienia na część etatu w kilku podmiotach publicznych zaliczenia niepracowniczego okresu zatrudnienia do stażu pracy można dokonać tylko u jednego z nich – wyjaśnia mec. Szczodra-Hajduk.
Dodaje, że takie ograniczenie nie znajduje jednak poparcia w brzmieniu nowych przepisów i w jej ocenie jest błędne.
– Inny problem, który dotyczy już wszystkich pracodawców, to kwestia, od jakiej daty przysługuje pracownikom prawo do doliczenia wcześniejszych okresów zatrudnienia do stażu pracy. Pojawiła się wykładnia, że dopiero od daty wystąpienia przez nich z wnioskiem do pracodawcy – zauważa.
Zdaniem ekspertki od prawa pracy taka interpretacja jest jednak nieuzasadniona i sprzeczna z brzmieniem ustawy, która przewiduje uwzględnienie wcześniejszych okresów zatrudnienia do stażu pracy już od 1 stycznia br. dla sektora publicznego i od 1 maja br. dla sektora prywatnego.
– Samo złożenie wniosku wydaje się być tylko czynnością techniczną, na którą pracownik ma 24 miesiące, i nie może być utożsamiane z momentem powstania prawa do wliczania stażu pracy wg nowych zasad – zauważa mec. Szczodra-Hajduk.
Podkreśla, że ważne jest również to, że konkretne uprawnienia, będące skutkiem wliczenia okresów zatrudnienia do stażu pracy (np. wyższe dodatki stażowe), przysługują pracownikom nie wcześniej niż od dnia rozpoczęcia stosowania znowelizowanych przepisów.
– Oznacza to, że pracownicy nie mogą żądać wyrównania wstecz świadczeń uzależnionych od stażu pracy. Nabędą uprawnienie do takich świadczeń dopiero na przyszłość – od dnia rozpoczęcia stosowania nowych przepisów do zatrudniających ich pracodawców – podsumowuje prawniczka.