Nie każdy zapis w dokumentach ma znaczenie, ale w tym przypadku rocznik może być ważną wskazówką, że warto sprawdzić swoją emeryturę. Część seniorów może dziś ubiegać się o wyrównanie z ZUS, choć nie dzieje się to automatycznie. Kluczowe są szczegóły dotyczące wcześniejszej emerytury i sposobu obliczenia późniejszego świadczenia powszechnego.
Najczęściej wskazywaną grupą są osoby urodzone w 1953 roku. Na tym jednak sprawa się nie kończy. Chodzi o seniorów, którzy najpierw pobierali wcześniejszą emeryturę, a dopiero później przeszli na emeryturę powszechną. Właśnie w takich przypadkach mogło dojść do zaniżenia świadczenia.
Wyrównanie z ZUS. Kto może sprawdzić swoją sytuację
Problem polegał na tym, że przy obliczaniu emerytury powszechnej ZUS pomniejszał kapitał o wcześniej wypłacone świadczenia. W efekcie część osób dostawała emerytury niższe, niż się spodziewała. Dziś, po wyrokach Trybunału Konstytucyjnego i sądów pracy, sytuacja części tych seniorów może się zmienić.
Oprócz rocznika 1953 możliwość dochodzenia roszczeń mogą mieć również niektóre osoby z roczników 1949–1959, ale tylko wtedy, gdy znajdują się w podobnej sytuacji prawnej. To bardzo ważne, bo sam rok urodzenia nie daje jeszcze prawa do pieniędzy. Liczy się także to, czy emerytura została obliczona z zastosowaniem przepisu uznanego za niekonstytucyjny.
Wyrównanie z ZUS a przepis, przez który świadczenia były niższe
Źródłem problemu był art. 25 ust. 1b ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Pozwalał on pomniejszać podstawę emerytury o kwoty wcześniej pobranych świadczeń. W praktyce oznaczało to, że osoby, które skorzystały z wcześniejszej emerytury, później otrzymywały niższą emeryturę powszechną.
Trybunał Konstytucyjny uznał, że w wielu przypadkach taki mechanizm był niezgodny z Konstytucją. Wskazano między innymi, że ubezpieczeni nie byli informowani o skutkach swoich decyzji. To właśnie ten sposób obliczania świadczeń sprawił, że dziś część seniorów może starać się o ponowne przeliczenie emerytury i ewentualne wyrównanie.
Wyrównanie z ZUS. Jak złożyć wniosek krok po kroku
W praktyce najważniejsze jest rozpoczęcie procedury. Jeśli senior chce sprawdzić swoją sytuację, powinien złożyć wniosek o ponowne obliczenie świadczenia. Służy do tego formularz ERPO. Kluczowe znaczenie ma uzasadnienie, w którym trzeba wskazać, że chodzi o przeliczenie emerytury bez pomniejszania jej o wcześniej pobrane świadczenia, z powołaniem się na aktualną linię orzeczniczą.
Wniosek można złożyć osobiście w placówce ZUS, wysłać pocztą albo przekazać elektronicznie przez PUE ZUS. Samo złożenie wniosku jest bezpłatne. Czas oczekiwania na decyzję może wynosić od kilku tygodni do kilku miesięcy, ale bez rozpoczęcia procedury sprawa nie ruszy.
Wyrównanie z ZUS. Ile można zyskać i co zrobić po odmowie
Wysokość możliwego wyrównania zależy od indywidualnej sytuacji. Znaczenie ma między innymi to, jak długo pobierana była wcześniejsza emerytura i w jaki sposób obliczono później świadczenie powszechne. W części spraw chodzi o kilka lub kilkanaście tysięcy złotych jednorazowego wyrównania oraz wyższą emeryturę na przyszłość.
Nie każdy wniosek kończy się jednak sukcesem. Jeśli ZUS wyda decyzję odmowną, senior ma 30 dni na odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Z takiej ścieżki korzysta coraz więcej osób. Warto też pamiętać, że w przypadku śmierci osoby uprawnionej pieniądze nie przepadają, bo mogą ubiegać się o nie spadkobiercy w ramach niezrealizowanego świadczenia. Sam rocznik w dowodzie nie gwarantuje więc wypłaty, ale może być ważnym sygnałem, że warto wrócić do dawnych dokumentów i sprawdzić, czy emerytura nie została zaniżona.