To był szok. Nieuczciwi wykonawcy wyłudzali zaliczki na poczet termomodernizacji budynków, po czym znikali bez wykonania prac. Oszuści celowali w osoby uprawnione do najwyższego dofinansowania. Pieniądze z dotacji trafiały bezpośrednio na konto prywatnej firmy, a nie na konto właściciela domu.
W efekcie poszkodowani – często osoby najuboższe – zostawali bez remontu, za to z wielotysięcznym długiem i żądaniem zwrotu środków przez Wojewódzkie Fundusze Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.
Państwo ścignie oszusta a nie – jak do tej pory – poszkodowanego. Reset długów
Przyjęty przez rząd projekt ustawy ma zapewnić wsparcie osobom, które padły ofiarą oszustw lub nierzetelnie wykonanych prac. Kwota nierozliczonych zaliczek w programie „Czyste Powietrze” wynosi aż 285 mln zł.
„Osoby oszukane będą mogły zawiesić spłatę długu, który powstał wskutek oszustwa, państwo wesprze ich w ściganiu sprawców i będzie dochodzić spłaty zobowiązań od oszustów” – napisała na platformie X szefowa resortu klimatu i środowiska Paulina Hening – Kloska.
Nowe przepisy przenoszą ciężar finansowy z oszukanych osób na państwo i nierzetelne firmy. Całość kosztów wsparcia w ciągu dekady oszacowano na ponad 550 mln zł.
Rząd przestanie ścigać poszkodowanych. Od kogo ściągnie dług?
Jak szacuje ministerstwo, sprawa dotyczy około 8 tysięcy rodzin. Aby móc skorzystać z nowych przepisów trzeba jednak złożyć zawiadomienie na policję lub do prokuratury.
Wszczęcie postępowania karnego daje podstawę do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Procedura będzie działać z automatu do prawomocnego wyroku sądu. – Docelowo będzie można umorzyć całą wierzytelność wobec takiej osoby wraz z odsetkami – tłumaczył wiceminister klimatu Krzysztof Bolesta. Takim rozwiązaniem zostaną objęte również osoby, które odziedziczyły zobowiązania po beneficjencie programu „Czyste Powietrze”.
Umorzone kwoty mają być zwolnione z podatku dochodowego.
– Póki co do prokuratury wpłynęło niespełna 500 zawiadomień w sprawie wyłudzenia tego typu dotacji. I to od tego, ile zawiadomień do prokuratury wpłynie, będzie zależało to, ile spraw dobiegnie końca z wyrokiem prawomocnym sądu – poinformowała ministra klimatu Paulina Hening – Kloska.
Oszukani na starych zasadach. Ustawa przewiduje kary dla wykonawców
Wojewódzkie fundusze ochrony środowiska oraz Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej złożyły do prokuratury ponad 630 zawiadomień (403 dotyczy umów finansowanych ze środków KPO, 231 – umów finansowanych ze środków FEnIKS) dotyczących nieprawidłowości w „Czystym Powietrzu”.
Na nowych zasadach skorzystają osoby, które wzięły udział w programie na podstawie reguł obowiązujących od 15 lipca 2022 roku do 28 listopada 2024 roku, czyli na starych zasadach wprowadzonych przez rząd PiS.
Nowa ustawa przewiduje również pięcioletni zakaz udziału w „Czystym Powietrzu” dla wykonawców skazanych za przestępstwa popełnione na szkodę beneficjentów. Projekt ustawy musi jeszcze przejść przez Sejm, Senat i trafić na biurko prezydenta.
Od początku istnienia w programie zawarto ponad 971 tysięcy umów o dofinansowanie, z czego zakończono ponad 645 tys. W programie wypłacono prawie 22 mld zł, z tego ponad połowę w ostatnich dwóch latach.