Kiedy ZUS odbierze dodatek pielęgnacyjny? Są określone wyjątki

Dodatek pielęgnacyjny otrzymują osoby uprawnione do emerytury lub renty, które ukończyły 75 lat. Od 1 marca 2026 r. wynosi on 366,68 zł miesięcznie i podlega corocznej waloryzacji. Po osiągnięciu odpowiedniego wieku świadczenie przyznawane jest z urzędu, bez konieczności składania dodatkowych dokumentów. Jego przyznanie nie jest uzależnione od kryterium dochodowego, wystarczy pobierać emeryturę lub rentę.

Dodatek pielęgnacyjny mogą otrzymywać również osoby młodsze. W ich przypadku warunkiem jest stwierdzenie przez lekarza orzecznika ZUS całkowitej niezdolności do pracy oraz do samodzielnej egzystencji. Muszą one jednak złożyć wniosek (formularz EDP) wraz z odpowiednią dokumentacją.

Kiedy ZUS nie wypłaci dodatku pielęgnacyjnego? Uwaga na pobyt w zakładach opieki

Choć wielu seniorów zakłada, że po ukończeniu 75 lat świadczenie należy się bezwarunkowo, przepisy przewidują ważny wyjątek.

Dodatek pielęgnacyjny nie przysługuje osobie przebywającej w zakładzie opiekuńczo-leczniczym (ZOL) lub zakładzie pielęgnacyjno-opiekuńczym (ZPO). Wynika to wprost z art. 75 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Również odpłatne formy korzystania z ZOL i ZPO pozbawiają prawa do dodatku pielęgnacyjnego.

Wyjątkiem są sytuacje, kiedy senior przebywa poza takimi placówkami dłużej niż 14 dni w miesiącu. W takiej sytuacji świadczenie przysługuje mu w pełnej wysokości.

Jak liczyć dwa tygodnie? Ważny jest każdy dzień w danym miesiącu

Przepisy mogą być mylące, ponieważ nie chodzi o to, czy senior spędził w ZOL lub ZPO „więcej niż 14 dni”. Art. 75 ustawy mówi, że dodatek pielęgnacyjny może być wypłacany, jeżeli osoba przebywa poza placówką przez okres dłuższy niż dwa tygodnie w miesiącu. Oznacza to, że każdy miesiąc należy rozpatrywać osobno.

14 dni poza ZOL lub ZPO to jeszcze za mało, aby spełnić ten warunek. Jeżeli senior przebywa poza placówką przez 15 dni w danym miesiącu, okres ten jest już dłuższy niż dwa tygodnie i prawo do dodatku może zostać zachowane. Nie ma przy tym znaczenia, czy te dni przypadają na jeden ciągły pobyt poza placówką, czy są rozłożone na kilka okresów. Kluczowe jest to, ile dni w konkretnym miesiącu dana osoba przebywała poza ZOL lub ZPO.

Trzeba więc uważać na sytuację, w której senior, na przykład przez część miesiąca przebywa w domu, a następnie trafia do ZOL. Jeżeli w danym miesiącu liczba dni spędzonych poza placówką nie przekroczy dwóch tygodni, przepisy nie pozwalają na wypłatę dodatku za ten okres. Przy rozliczeniu znaczenie mają rzeczywiste daty przyjęcia do zakładu i jego opuszczenia.

Pobyt w DPS lub DOP a prawo do dodatku

Sam pobyt w domu pomocy społecznej lub domu opieki społecznej nie oznacza utraty dodatku pielęgnacyjnego. W przypadku DPS obowiązuje szczególny przepis przejściowy.

Dotyczy on osób przebywających w ponadgminnym domu pomocy społecznej, które zostały skierowane do niego przed 1 stycznia 2004 r. Takiej osobie dodatek co do zasady nie przysługuje, chyba że przebywa poza DPS dłużej niż dwa tygodnie w miesiącu. Wynika to z art. 158 ustawy o pomocy społecznej.

Pozostali seniorzy przebywający w DPS lub w DOP mają prawo do dodatku pielęgnacyjnego. Dlatego warto też odróżnić DPS od ZOL i ZPO. Są to różne rodzaje placówek. Sam fakt, że w każdej z nich senior ma zapewnioną całodobową opiekę, nie oznacza, że przepisy dotyczące dodatku pielęgnacyjnego stosuje się do nich w identyczny sposób.

Co się stanie, jeśli ZUS nadal będzie wypłacał dodatek?

Bezprawnie pobierany dodatek pielęgnacyjny należy zwrócić. Po ustaleniu, że prawo do świadczenia w danym okresie nie istniało, ZUS policzy nienależną kwotę i zażąda jej zwrotu. Mówi o tym art. 138 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Nie zawsze oznacza to, że senior będzie musiał przelać nadpłaconą kwotę na konto ZUS. Spłata zadłużenia zazwyczaj jest odliczana od emerytury lub renty w kolejnych miesiącach.

Dlatego nie warto czekać, aż ZUS sam wykryje pobyt w placówce. Pobyt w zakładzie opiekuńczo-leczniczym lub pielęgnacyjno-opiekuńczym dłuższy niż dwa tygodnie w miesiącu to okoliczność, o której należy poinformować Zakład.

Co istotne, od decyzji ZUS można się odwołać. Senior ma na to miesiąc. Dokument składa się za pośrednictwem ZUS do Sądu Okręgowego. Postępowanie przed sądem pierwszej instancji jest całkowicie bezpłatne.

Jak poinformować ZUS o pobycie w ZOL lub ZPO?

Najbezpieczniej zgłosić pobyt seniora w ZOL lub ZPO niezwłocznie, gdy wiadomo już, że będzie to miało wpływ na prawo do dodatku. Do ZUS można przekazać informację o pobycie wraz z dokumentem potwierdzającym jego daty, na przykład zaświadczeniem z placówki.

Taką możliwość daje formularz EDP składany do ZUS. Zawiera on daty rozpoczęcia pobytu w placówce, nazwy i adres zakładu oraz informacje o planowanym pobycie poza placówką przez ponad dwa tygodnie w miesiącu.

Informację można przekazać do ZUS w formie pisemnej lub przez platformę eZUS. Jeżeli senior sam nie może załatwić formalności, dokumenty może złożyć w jego imieniu pełnomocnik. Warto zachować potwierdzenie przekazania informacji do ZUS oraz dokumenty wskazujące dokładne daty pobytu. Takie zgłoszenie ma znaczenie także wtedy, gdy ZUS mimo wszystko nadal wypłaci dodatek. Może to ograniczyć późniejsze konsekwencje finansowe.

Źródło: zus.pl, pacjent.gov.pl