-
Naukowcy z Virginia Tech ustalili, że baribale amerykańskie korzystają z dwóch niezależnych biologicznych zegarów sterujących hibernacją: temperatury oraz długości dnia.
-
Jesienią kluczowym sygnałem do zapadnięcia w sen zimowy jest temperatura, natomiast wiosenne wybudzanie się zwierząt jest silniej uzależnione od długości dnia.
-
Ocieplenie klimatu wpływa na temperaturę, ale nie zmienia długości dnia, co prowadzi do rozsynchronizowania naturalnych cykli życiowych niedźwiedzi i może skutkować konfliktami na linii człowiek-zwierzę.
-
Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie
Naukowcy z Virginia Tech chcieli sprawdzić, co naprawdę steruje zimowym rytmem baribali amerykańskich (Ursus americanus). Przez kilka miesięcy obserwowali cztery ciężarne samice, które przebywały w Black Bear Research Center w Blacksburgu. Zwierzęta były dzikie, a po zakończeniu badań wróciły do natury.
Kamery rejestrowały ich zachowanie przez całą dobę. Łącznie powstało ponad 22 tys. godzin nagrań. Badacze wyróżnili 45 zachowań i sprawdzili, jak zmieniały się one wraz z temperaturą, długością dnia, porą doby, masą ciała i kolejnymi etapami hibernacji.
Wynik jest bardziej złożony niż prosta zasada: robi się zimno, więc niedźwiedź zasypia. Baribale korzystają z dwóch głównych sygnałów: temperatury i długości dnia, ale ich znaczenie zmienia się w ciągu zimy.
Temperatura mówi niedźwiedziom, kiedy wejść do gawry
Jesienią najważniejsza okazała się temperatura. Gdy było cieplej, niedźwiedzie pozostawały bardziej aktywne. Dotyczyło to zarówno okresu intensywnego żerowania przed zimą, jak i późniejszego ograniczania aktywności przed wejściem do gawry.
To oznacza, że coraz cieplejsze jesienie mogą opóźniać rozpoczęcie hibernacji. Długość dnia nie może dostosować się do zmiany klimatu: pod koniec listopada słońce zachodzi o tej samej porze niezależnie od tego, czy na zewnątrz jest minus 5, czy plus 10 st. C. Temperatura może natomiast coraz bardziej odbiegać od warunków, do których zwierzęta przystosowały swój roczny rytm.
Wiosną sytuacja wygląda inaczej. Po urodzeniu młodych i podczas wychodzenia z gawry większe znaczenie miała długość dnia. Temperatura nadal wpływała na aktywność, ale nie była już sygnałem dominującym.
Badanie sugeruje więc, że ocieplenie może szczególnie mocno zmieniać zachowanie niedźwiedzi jesienią. W cieplejszych latach mogą one dłużej pozostawać poza gawrą. Wiosenny powrót do aktywności jest prawdopodobnie nieco lepiej zabezpieczony przez drugi, niezmienny zegar: rosnącą długość dnia.
Ocieplenie może oddzielić niedźwiedzie od ich pokarmu
Problem nie kończy się na terminie hibernacji. Rośliny, którymi żywią się baribale, także reagują na temperaturę i światło, ale nie wszystkie w ten sam sposób. Jedne rozpoczynają rozwój przede wszystkim wtedy, gdy robi się cieplej. U innych większe znaczenie ma długość dnia. W cieplejszym klimacie te kalendarze mogą więc przestać się ze sobą pokrywać. Niedźwiedź może pozostawać aktywny dłużej jesienią albo wcześniej zwiększać aktywność wiosną, podczas gdy odpowiedniego naturalnego pokarmu będzie jeszcze mało.
Autorzy wskazują między innymi na jagody oraz żołędzie, ważne składniki diety baribali. Dodatkowym problemem mogą być wiosenne przymrozki. Jeśli rośliny zaczną rozwijać się wcześniej dzięki wysokiej temperaturze, późniejszy mróz może uszkodzić kwiaty i ograniczyć ilość owoców.
Dla niedźwiedzi brak naturalnego jedzenia oznacza większą pokusę korzystania z tego, co zostawia człowiek: niezabezpieczonych śmieci czy karmy trzymanej na zewnątrz. A to zwiększa prawdopodobieństwo spotkań i konfliktów między ludźmi a zwierzętami.
Badanie objęło tylko cztery samice, dlatego nie pozwala przewidzieć dokładnie, jak zmienią się zachowania całych populacji. Jego mocną stroną jest jednak niezwykle szczegółowa obserwacja: naukowcy wykorzystali ponad 81 tys. jednominutowych zapisów zachowania, obejmujących cały cykl od jesiennego żerowania po wiosenne wyjście z gawry.
Najważniejszy wniosek jest prosty: baribale nie mają jednego „budzika” na zimę. Jesienią mocniej słuchają temperatury, wiosną długości dnia. Ocieplenie klimatu zmienia tylko pierwszy z tych zegarów, dlatego oba mogą coraz częściej pokazywać zwierzęciu inną porę roku.