-
Ötzi, znany jako Człowiek Lodu, żył około 5300 lat temu i posiadał przy sobie fragmenty pniarka brzozowego.
-
Pniarek brzozowy występuje na całej półkuli północnej i rośnie wyłącznie na pniach drzew z rodzaju brzoza.
-
Współczesne badania analizują potencjał przeciwnowotworowy substancji zawartych w pniarku, jednak brakuje dowodów klinicznych potwierdzających jego skuteczność jako leku.
-
Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie
Rośnie na brzozach w polskich lasach, od tysięcy lat jest znany człowiekowi, ale i dziś przyciąga uwagę naukowców badających substancje o potencjalnym działaniu przeciwnowotworowym.
Pniarek brzozowy (kiedyś nazywany również hubą brzozową) jest na pierwszy rzut oka niepozorny. Rośnie, jak nazwa wskazuje, wyłącznie na brzozach.
Człowiek Lodu miał przy sobie pniarka brzozowego
Ötzi, znany jako Człowiek Lodu, był mężczyzną żyjącym ok. 5300 lat temu w epoce miedzi. Jego doskonale zachowane, zmumifikowane ciało odkryto w 1991 r. w Alpach Ötztalskich, na terenie dzisiejszych Włoch, niedaleko granicy z Austrią.
W chwili śmierci miał ok. 45 lat i najprawdopodobniej zginął w wyniku zastrzelenia – w jego ciele znaleziono grot strzały, który uszkodził tętnicę. Dziś szczątki Człowieka Lodu znajdują się w muzeum w Bolzano.
Wśród znalezionych przy Ötzim przedmiotów były również fragmenty grzybów, w tym pniarka brzozowego, którego działanie do dziś pozostaje przedmiotem badań.
Obecność tych grzybów oczywiście wzbudziła zainteresowanie badaczy. Jedna z hipotez zakłada, że Ötzi mógł wykorzystywać pniarka ze względu na jego właściwości biologiczne.
Jakie właściwości ma grzyb pniarek brzozowy?
Nie ma jednak pewności, do czego dokładnie mu służył. W przeszłości wysuszone owocniki pniarka wykorzystywano w różnych celach użytkowych. Mogły służyć między innymi jako materiał do opatrywania ran i tamowania krwawień, tak też według dostępnych informacji go wykorzystywano. Współcześnie grzyb ten uchodzi za okaz niejadalny, ale równocześnie leczniczy.
Pniarek brzozowy występuje na całej półkuli północnej, również w Polsce. Najczęściej spotyka się go na brzozach, zarówno martwych, jak i zamierających. Można go znaleźć w lasach, zagajnikach, parkach i innych miejscach, w których rosną te drzewa.
Jego owocnik jest zwykle półkolisty, gruby i jasny, często białawy lub szarobrązowy. Grzyb może pojawiać się na pniu na różnej wysokości, a owocniki są widoczne przez większą część roku.
W ostatnich latach pniarek brzozowy wzbudził jednak szczególne zainteresowanie również ze względu na swój skład chemiczny. Zawiera triterpenoidy i polisacharydy, czyli związki, które mogą mieć właściwości przeciwzapalne, antyoksydacyjne lub przeciwnowotworowe.
-
Grzyb zakazany za granicą. W Polsce zbieramy go od wieków
W części eksperymentów laboratoryjnych niektóre ekstrakty z pniarka ograniczały przeżywalność komórek nowotworowych. Badania obejmowały m.in. komórki raka prostaty i czerniaka.
„W badaniach laboratoryjnych kwasy poliporenowe A i B hamowały wzrost hodowanych komórek nowotworowych człowieka. Kwas poliporenowy A z pochodnymi oraz kwas C wykazały działanie przeciwzapalne w doświadczeniach na myszach” – mówi mykolożka prof. Bożena Muszyńska.
Ponadto w dawnym pszczelarstwie owocniki pniarka brzozowego wykorzystywano do dezynfekcji uli, a dym powstający podczas ich spalania pomagał uspokajać pszczoły. W XIX w. szorstką powierzchnię tego grzyba stosowano do ostrzenia żyletek i maszynek do golenia. Z kolei aż do początku XX w. jego miąższ wykorzystywano jako podkładkę zabezpieczającą metalowe przedmioty przed korozją.