-
Dinozaury utrzymywały pozycję dominującą na Ziemi przez 150 milionów lat, co jest najdłuższym okresem panowania w historii kręgowców.
-
Wczesny drapieżnik herrerazaur posiadał lekką budowę ciała, pneumatyczne kości oraz kończyny przystosowane do poruszania się na dwóch nogach.
-
Odkrycia w Agudo potwierdzają, że elastyczność diety herrerazaurów i polowanie na cynodonty pozwoliły im przetrwać wielkie wymieranie triasowe.
-
Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie
Dinozaury władały Ziemią przez 150 milionów lat, dłużej niż jakakolwiek grupa zwierząt kręgowych w historii. To bez porównania dłużej niż chociażby czas dominującej pozycji ssaków, nie mówiąc już o człowieku. W tym czasie rozwinęły wiele niezwykłych form i kształtów zwierząt od bardzo małych do ogromnych, od roślinożerców po skutecznych drapieżników.
Kiedy jednak zaczęły się pojawiać w epoce triasu, nie było mowy o takiej różnorodności. Wczesne, prymitywne dinozaury triasowe było niezbyt dużymi teropodami, czyli dwunożnymi drapieżnikami. Relatywnie niedużymi, dodajmy, bo niektóre z nich jak herrerazaur osiągały wysokość człowieka i wagę ponad 300 kg. Jak na późniejsze drapieżne dinozaury, były to jednak gabaryty nieduże i dopiero wstępne, zwiastujące przyszły bujny rozwój tej grupy zwierząt.
Pierwsze dinozaury przetrwały trudne początki w triasie
Nie doszłoby do niego, gdyby wczesne dinozaury zginęły w czasie wielkich wymierań w epoce triasu. Ta pierwsza epoka nowej ery mezozoicznej, zwana często „świtem dinozaurów”, sama zaczęła się od największego wymierania w dziejach Ziemi. Było to wymieranie permskie przed 252 do 245 milionami lat. Zakończyło ono wcześniejszą erę paleozoiczną i zgładziło większość ziemskich gatunków, formując drogę i miejsce innym. Takim jak dinozaury.
Te pojawiły się około 230 milionów lat i herrerazaur znaleziony na terenie Argentyny i Brazylii był jednym z pierwszych z nich. Miał on ewidentne cechy anatomiczne wskazujące na dinozaury, aczkolwiek jeszcze prymitywne. I poruszał się na dwóch tylnych łapach, co stało się później standardem u teropodów.
Herrerazaur był zwierzęciem o lekkiej budowie ciała. Jego kości były pneumatyczne i miały cienkie ścianki. Długie kończyny przednie zakończone były pięcioma palcami. Na końcach trzech z nich umieszczone były sierpowate pazury. Był drapieżny i żywił się niedużą zdobyczą, ale w dziejach jego przetrwania i możliwości dalszej ewolucji dinozaurów kluczowe jest właśnie to, co jadał.
Herrerazaur potrafił się przestawić na nową zdobycz
„The Science of Nature” opisuje, otwiera się w nowym oknie sposób życia i polowania herrerazaurów, który dotąd kojarzyliśmy z jednym podstawowym celem ich łowów. Były nim rynchozaury – krępe zwierzęta roślinożerne trochę podobne do sporych jaszczurek, trochę do zwierząt przypominających budową świnie z dziobami jak u papug. Trudno je w zasadzie opisać. W triasie były na terenie Gondwany powszechne i herrerazaury niewątpliwie na nie polowały, co wiemy ze skał, w których znajdowano w Ameryce Południowej szczątki tych jednych z pierwszych dinozaurów. Były to dotąd skały wyłącznie z warstw, w których dominowały skamieniałości rynchozaurów.
Trias był jednak epoką trudną do przetrwania i stawiał przed ówczesną fauną wysokie wymagania. Sam zakończył się 201 milionów lat temu wymieraniem triasowym, które jednak dinozaury przetrwały. Rynchozaury zaś w triasie wymarły, a w trakcie epoki ich liczba wyraźnie spadała. Gdyby pierwsze teropody takie jak herrerazaur były uzależnione od nich jako zdobyczy, też by nie przetrwały.
Skamieniały okaz herrerazaura znaleziony w południowej Brazylii pokazuje jednak, że tak nie było. Leżał on w triasowych skałach obok szczątków zwierzęcia znanego jako Exaeretodon. To cynodont, zatem pozostałości dawnej zróżnicowanej grupy gadów ssakokształtnych (synapsydów), panującej na świecie w paleozoiku. Gady ssakokształtne przypominały gady, ale miały wiele cech ssaków. Niektóre cynodonty były pokryte futrem i karmiły młode mlekiem, ale znosiły jaja, o czym pisaliśmy niedawno w Zielonej Interii., otwiera się w nowym oknie Miliony lat temu stosowały zatem rozwiązania, które później przyniosły sukces ssakom.
Kości herrerazaura znalezione w Agudo w stanie Rio Grande do Sul w Brazylii sugerują, że pierwsze drapieżne dinozaury z triasu polowały także na te zwierzęta. Inaczej mówiąc, były w stanie się przestawić na inną zdobycz i bardziej dostępny pokarm. To pozwoliło im przetrwać ten trudny, pierwszy okres istnienia grupy zwierząt dominującej dalej na Ziemi przez 150 milionów lat.