-
Raport Justice and Corporate Accountability Project wskazuje, że działalność kanadyjskich firm wydobywczych doprowadziła do przesiedlenia 300 tys. ludzi w Afryce.
-
Analiza objęła 23 przedsiębiorstwa działające w 17 krajach afrykańskich na przestrzeni ostatnich 30 lat.
-
Przykład kopalni złota Bulyanhulu w Tanzanii ilustruje skalę problemu, gdzie w 1996 roku wysiedlono nawet 250 tys. osób.
-
Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie
Wydobycie złota i innych cennych surowców przedstawiane jest przez inwestorów jako szansa na rozwój i zarobek. Za inwestycjami zagranicznych przedsiębiorstw często kryją się jednak nieocenione koszty społeczne i środowiskowe, czemu towarzyszy wyzysk i odbieranie praw człowieka. I takie też wnioski płyną z raportu Justice and Corporate Accountability Project, w którym zawarto profile 23 kanadyjskich firm działających w 17 krajach afrykańskich w okresie 30 lat. Odnotowano masę naruszeń. Wszystko w celu zwiększania zysku firm spoza kontynentu.
300 tys. ludzi musiało opuścić swoje domy
To pierwszy kompleksowy raport na temat skumulowanego wpływu kanadyjskiego przemysłu wydobywczego na Afrykę. Obszerna analiza o nazwie „The 'Canada Brand’ in Africa: Human Rights and Environmental Conflict in Extractive Industries” przedstawia problemy związane z ekspansją przemysłu wydobywczego, w tym naruszenia praw człowieka, konflikty z lokalnymi społecznościami oraz degradację środowiska. Jednym z najpoważniejszych zagadnień są przymusowe przesiedlenia ludności związane z przejmowaniem terenów pod budowę i rozwój kopalń.
Szczególnie wymownym przykładem jest Tanzania i kopalnia złota Bulyanhulu. W 1996 r., w związku z rozwojem przemysłowego wydobycia, doszło do usuwania z tego obszaru drobnych górników oraz lokalnych mieszkańców. Według niektórych szacunków liczba osób, które musiały opuścić teren, mogła sięgać nawet 250 tys. Sprawa budziła poważne kontrowersje, a organizacje zajmujące się prawami człowieka zgłaszały zarzuty dotyczące przemocy wobec lokalnych górników.
-
Gorączka złota niszczy lasy. Wojsko wygania z rezerwatów i zasypuje szyby
Niepokojące działania odnotowano również w 2024 r., podczas spotkania z udziałem przedstawicieli władz i prezesa firmy Barrick Gold, rząd ogłosił nowe wytyczne wymagające uzyskania zgody państwa przez organizacje broniące praw człowieka przed podejmowaniem kontaktów ze społecznościami mieszkającymi w pobliżu kopalń. Takie rozwiązanie mogło znacząco utrudniać niezależne monitorowanie działalności przedsiębiorstw i dokumentowanie ewentualnych naruszeń.
Wyzysk i gorączka złota w Afryce
Raport opisuje także działalność kanadyjskich firm w państwach dotkniętych konfliktami zbrojnymi. W Demokratycznej Republice Konga i Sudanie wskazano przypadki wsparcia udzielanego przez przedsiębiorstwa siłom zbrojnym oskarżanym o naruszanie praw ludności cywilnej. Z kolei w Mali koncerny Barrick Mining, B2Gold i Allied Gold kontynuowały działalność wydobywczą w warunkach długotrwałego konfliktu, dwóch wojskowych zamachów stanu oraz poważnych zarzutów dotyczących naruszeń praw człowieka przez władze państwowe.
Poważnym problemem pozostaje również wpływ kopalń na środowisko i zdrowie mieszkańców. W Namibii firma Dundee Precious Metals miała składować trójtlenek arsenu w pobliżu terenów zamieszkanych. W Zambii wskazano na nieprawidłowe przechowywanie odpadów uranowych przez Barrick. Z kolei działalność huty Mufulira, współposiadanej przez First Quantum Minerals, wiązała się z emisjami przekraczającymi dopuszczalne normy nawet 850-krotnie, według ustaleń zambijskiego audytora generalnego.
Dla wielkich przedsiębiorstw wydobywczych przejęcie terenu oznacza możliwość rozpoczęcia lub rozszerzenia działalności i zwiększenia zysków. Mimo że firmy składają obietnice dotyczące nowych miejsc pracy, dla mieszkańców zagraniczna działalność często oznacza natomiast utratę wszystkiego, co stanowiło podstawę ich codziennego życia.
Problem nie ogranicza się wyłącznie do przesiedleń. Działalność wydobywcza może prowadzić również do zanieczyszczenia wód, degradacji gleb i niszczenia lokalnych ekosystemów. W konsekwencji społeczności mieszkające w pobliżu kopalń ponoszą koszty działalności, z której największe korzyści ekonomiczne czerpią często zagraniczni inwestorzy.
Autorzy raportu zwracają uwagę także na warunki pracy w kopalniach. Wśród opisywanych problemów znalazły się zarzuty dotyczące pracy przymusowej, śmiertelnych wypadków oraz ograniczania praw pracowniczych. Jednym z przykładów jest kopalnia Bisha w Erytrei, w której budowie miała być wykorzystywana praca przymusowa. Były osoby zatrudnione przy projekcie pozwały spółkę Nevsun Resources w Kanadzie, a sprawa zakończyła się ugodą pozasądową w 2020 r.