-
Kaczki zamiast chemicznych oprysków. Jak chronią uprawy przed szkodnikami?
-
Ekologiczne rolnictwo to nie tylko brak oprysków. Kaczki pomagają również glebie
-
Czy kaczki mogą zastąpić pestycydy również w polskich gospodarstwach?
Kaczki zamiast chemicznych oprysków. Jak chronią uprawy przed szkodnikami?
W południowoafrykańskiej winnicy Vergenoegd Löw, położonej w regionie Stellenbosch niedaleko Kapsztadu, ponad tysiąc kaczek uczestniczy w naturalnej ochronie winorośli. Każdego dnia ptaki wypuszczane są na teren gospodarstwa, gdzie poszukują ślimaków, owadów i innych drobnych organizmów. W ten sposób pomagają ograniczać populacje szkodników bez konieczności stosowania środków chemicznych na tak dużą skalę.
Do tego zadania wybrano biegusy indyjskie. To rasa kaczek wyróżniająca się smukłą sylwetką, długą szyją i charakterystycznym, niemal pionowym sposobem poruszania się. Ptaki są aktywne, sprawnie przemieszczają się po ziemi i chętnie wyszukują pokarm wśród roślinności.
Największą korzyścią jest ograniczanie liczby ślimaków i owadów, które mogą uszkadzać winorośl. Kaczki zjadają je podczas naturalnego żerowania, dzięki czemu zmniejsza się presja niektórych szkodników. Nie oznacza to całkowitej rezygnacji z ochrony roślin, ale pozwala ograniczyć zapotrzebowanie na część zabiegów.
Pomysł nie jest nowy. Według materiałów historycznych winnicy biegusy indyjskie pojawiły się w gospodarstwie w 1984 r. Ówczesny właściciel, John Faure, postanowił wykorzystać ich naturalne zachowania do ochrony upraw. Metoda okazała się na tyle przydatna, że jest stosowana również dzisiaj.
Ekologiczne rolnictwo to nie tylko brak oprysków. Kaczki pomagają również glebie
Kaczki pełnią w winnicy jeszcze jedną funkcję – ich odchody dostarczają glebie składników pokarmowych i materii organicznej. Dzięki temu ptaki uczestniczą w naturalnym obiegu substancji odżywczych, a gospodarstwo może ograniczać zależność od zewnętrznych środków produkcji.
Vergenoegd Löw rozwija model rolnictwa regeneracyjnego, którego celem jest poprawa kondycji gleby, wspieranie różnorodności biologicznej i ograniczanie ingerencji w środowisko. Oprócz kaczek w gospodarstwie wykorzystuje się również inne zwierzęta, m.in. bydło rasy Dexter, a między rzędami winorośli uprawia rośliny okrywowe.
Jakie są tego korzyści?
-
Naturalne ograniczanie szkodników – kaczki zjadają część organizmów zagrażających roślinom.
-
Poprawa żyzności gleby – odchody zwierząt dostarczają składników pokarmowych.
-
Ochrona przed erozją – rośliny okrywowe zabezpieczają powierzchnię gleby.
-
Wspieranie bioróżnorodności – odpowiednio dobrana roślinność tworzy siedliska dla pożytecznych owadów i innych organizmów.
Gospodarstwo zostało wyróżnione statusem WWF Conservation Champion, przyznawanym za działania na rzecz ochrony przyrody i zrównoważonego gospodarowania.
Trzeba przy tym jednak odróżnić rolnictwo regeneracyjne od certyfikowanej produkcji ekologicznej. Samo wykorzystanie kaczek zamiast części pestycydów nie oznacza, że uprawa automatycznie spełnia wszystkie wymagania dotyczące produktów oznaczanych jako bio lub eko. Takie oznaczenia podlegają określonym zasadom certyfikacji.
Czy kaczki mogą zastąpić pestycydy również w polskich gospodarstwach?
Wykorzystanie kaczek do ograniczania szkodników jest możliwe także w mniejszych gospodarstwach, sadach i ogrodach, ale wymaga odpowiednich warunków. Biegusy indyjskie są znane z tego, że chętnie zjadają ślimaki, dlatego mogą być pomocne tam, gdzie ich populacja powoduje szkody.
Nie należy jednak traktować ich jako uniwersalnego sposobu na wszystkie problemy z uprawami. Ptaki nie zwalczą chorób grzybowych winorośli ani każdego gatunku szkodnika. Mogą również uszkadzać delikatne rośliny, dlatego dostęp do grządek i sadów powinien być odpowiednio kontrolowany.
Utrzymywanie kaczek oznacza także dodatkowe obowiązki. Zwierzęta potrzebują wody do picia i pielęgnacji, odpowiedniego żywienia, bezpiecznego schronienia oraz ochrony przed drapieżnikami. Konieczne jest również przestrzeganie wymagań weterynaryjnych i zasad bioasekuracji.
Mimo tych ograniczeń zainteresowanie takimi rozwiązaniami rośnie. W sierpniu 2026 roku agencja AFP opisywała, jak południowoafrykańscy producenci wina wykorzystują biegusy indyjskie do ograniczania liczby szkodników. Ptaki stały się również atrakcją turystyczną, ale ich obecność ma przede wszystkim praktyczne uzasadnienie.
Polskie ptaki potrafią robić rzeczy nie do uwierzenia. Wiesz o tym?
