-
Zbiór nasion jest procesem wymagającym, gdyż przykładowo z 200 kg szyszek sosnowych można uzyskać zaledwie około 2 kg gotowego materiału.
-
Szyszki pozyskuje się z drzew żywych przy pomocy wyspecjalizowanych wspinaczy lub z drzew ściętych, wykorzystując niekiedy specjalne siatki ułatwiające ich zbieranie.
-
Zebrany materiał siewny trafia do wyłuszczarni, gdzie po oczyszczeniu i sortowaniu jest przechowywany w chłodniach, co pozwala na zachowanie zdolności kiełkowania przez wiele lat.
-
Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie
Leśnicy w Polsce rozpoczęli sezon zbioru szyszek – potwierdziła w rozmowie z naszą redakcją Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Poznaniu. – W niektórych nadleśnictwach ruszyliśmy ze zbiorem i będziemy kontynuowali – przekazał Tomasz Maćkowiak z RDLP w Poznaniu. Zbiory prowadzone są też w innych nadleśnictwach.
Najważniejszym celem zbioru nie są same szyszki, lecz znajdujące się w nich nasiona, służące do odnawiania lasów. Rzecznik prasowa Lasów Państwowych powiedziała naszej redakcji, że szczególne znaczenie mają plantacje nasienne. – Są to specjalnie założone powierzchnie, przypominające nieco sady, na których rosną drzewa o pożądanych cechach genetycznych. Często są one odpowiednio formowane, co ułatwia pozyskiwanie szyszek. Zbiór prowadzony jest tam z wykorzystaniem przyczep lub podnośników – podkreśla Regina Klimaszewska.
Teraz szyszka się zamyka, a nasiona zostają w środku
W niektórych nadleśnictwach surowiec zbiera się na przełomie grudnia i stycznia, ale już teraz jest bardzo dobry moment na przygotowanie materiału siewnego na potrzeby przyszłych nasadzeń. Leśnikom zależy przede wszystkim na zamkniętych szyszkach, które nie zdążyły jeszcze uwolnić nasion. – Po zbiorze szyszki trafiają do wyłuszczarni, gdzie są suszone. Pod wpływem odpowiednich warunków otwierają się i uwalniają nasiona. Te są następnie czyszczone i przygotowywane do wysiewu lub długoterminowego przechowywania – dodaje Regina Klimaszewska.
Zbiór odbywa się zarówno z drzew ściętych, głównie w gospodarczych drzewostanach nasiennych, jak i z drzew stojących – w wyłączonych drzewostanach nasiennych oraz z drzew matecznych. W tym drugim przypadku wykorzystywane są specjalistyczne techniki alpinistyczne, a pracami zajmują się odpowiednio przeszkolone osoby, nazywane szyszkarzami
– Warto podkreślić, że zbiór szyszek to ważny element gospodarki leśnej. Od jakości i odpowiedniego zabezpieczenia nasion zależy możliwość produkcji sadzonek, które w kolejnych latach będą wykorzystywane do odnawiania i zalesiania polskich lasów – przekazała redakcji Zielonej Interii Regina Klimaszewska.
Szyszki pozyskuje się zarówno z drzew ściętych, jak i z drzew żywych – w tym drugim przypadku na wysokości pracują wyspecjalizowani wspinacze, tzw. szyszkarze. Podczas zbiorów stosuje się też specjalne siatki, do których szyszki wpadają same. Późną jesienią można zobaczyć takie płachty w niektórych lasach.
Jesienny zbiór nasion z szyszek się rozpoczął
Nadleśnictwa w planach swoich zadań dokumentują m.in. prace związane z nasiennictwem. Jedną z nich jest zbiór szyszek.
Część lasów regeneruje się w sposób naturalny, natomiast pozostały obszar, np. na którym wcześniej prowadzono wycinkę, odnawiany jest metodami sztucznymi. Zapas może posłużyć też w okresie nieurodzaju, podają leśnicy.
Głównym miejscem pozyskiwania materiału siewnego są tzw. gospodarcze drzewostany nasienne, które są pielęgnowane w tym celu. Termin zbioru zależy od gatunku drzewa i stopnia dojrzałości nasion.
Przykładowo nasiona brzozy i wiązu zbiera się jeszcze przed osiągnięciem pełnej dojrzałości. W przypadku jesionu, klonu, grabu, świerka, sosny, modrzewia i olszy najlepszy moment przypada tuż przed opadnięciem nasion. Z kolei żołędzie oraz bukiew pozyskuje się już po ich opadnięciu na ziemię.

Zbiór szyszek ma odnowić las
W przypadku drzew iglastych nasiona zbierane są razem z szyszkami. Początkowo, gdy są wilgotne, pozostają one zamknięte. Dopiero po wysuszeniu łuski się rozchylają, umożliwiając wydobycie nasion. Przykładowo ze 100 kg szyszek sosnowych można otrzymać ok. 1,5 kg nasion, z 200 kg szyszek – ponad 2 kg nasion, itd.
Następnie materiał siewny przechodzi proces oczyszczania i sortowania, po czym jest szczelnie pakowany i umieszczany w chłodniach. Wszystkie te czynności wykonywane są w specjalistycznych wyłuszczarniach.
Zbiór żołędzi i bukwi jest nieco prostszy. Pozyskiwanie nasion drzew liściastych wymaga natomiast zastosowania różnych metod wydobywania i oczyszczania.
Właściwe przechowywanie pozwala zachować zdolność kiełkowania niektórych nasion nawet przez kilkadziesiąt lat. Dzięki temu materiał zebrany w latach obfitego owocowania może być wykorzystywany również w okresach, gdy drzewa wydają niewielką liczbę nasion lub nie owocują wcale.
Zbiór szyszek sosny w polskich lasach prowadzony jest przede wszystkim w okresie zimowym – od grudnia do lutego. To właśnie wtedy pozyskuje się szyszki, z których następnie odzyskiwane są nasiona wykorzystywane do produkcji sadzonek drzew leśnych
W polskich nadleśnictwach pozyskuje się nie tylko nasiona popularnej sosny, świerka, grabu, klonu, jaworu, dębu, buka i lipy. Zbierane są również nasiona gatunków takich jak dzika jabłoń, bez czarny, kalina koralowa oraz jarząb.
– W ubiegłym roku pozyskano około 270 ton szyszek sosnowych, z których uzyskano około 3 tys. kg nasion. Dodatkowo nadleśnictwa dysponują zapasem około 12 tys. kg nasion zebranych w poprzednich latach – podkreśla Regina Klimaszewska.