-
Unia Europejska hoduje rocznie około 640 mln ryb w sektorze akwakultury, którego wartość rynkowa szacowana jest na 4,6 mld euro.
-
Już w 2009 roku EFSA potwierdziła naukowo zdolność ryb do odczuwania, jednak do dziś w unijnym prawie brakuje szczegółowych regulacji dotyczących ich dobrostanu.
-
Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności zainicjował proces opracowywania nowych opinii naukowych dotyczących warunków hodowli pięciu gatunków ryb, w tym łososia, pstrąga tęczowego, karpia, labraksa i dorady.
-
Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie
W poprzedniej kadencji Komisja Europejska zleciła EFSA przygotowanie opinii naukowych dotyczących dobrostanu kilku grup hodowlanych zwierząt wodnych. W obecnej kadencji mandat ten został jednak wycofany.
W październiku 2025 r. Agencja ds. Obrony Zwierząt i Transformacji Żywnościowej (ang. Animal Advocacy & Food Transition, AAFT) zwróciła się do komisarza Olivéra Várhelyiego z prośbą o wyjaśnienie przyczyn wstrzymania prac. W odpowiedzi jego biuro poinformowało, że „nie planuje się wysłania do EFSA mandatu dotyczącego dobrostanu ryb hodowlanych ani gatunków bezkręgowców wodnych w perspektywie krótkoterminowej”.
Problem ten znalazł odzwierciedlenie również w ustaleniach Komisji Europejskiej. W kwietniu 2026 r., w sprawozdaniu przeglądowym poświęconym dobrostanowi ryb hodowlanych, wskazano, że poziom ich ochrony w Unii Europejskiej jest nierównomierny i mniej rozwinięty niż w przypadku innych zwierząt gospodarskich. Większość państw członkowskich opiera się na ogólnych przepisach unijnych, a szczegółowe kontrole dobrostanu w gospodarstwach i podczas uboju pozostają ograniczone.
Parlament Europejski ponownie podejmuje temat warunków życia ryb hodowlanych
W odpowiedzi na brak postępów AAFT pracowała dalej na rzecz przywrócenia kwestii dobrostanu ryb do agendy instytucji unijnych, prowadząc rozmowy z posłami do Parlamentu Europejskiego.
Wniosek o przygotowanie nowych opinii naukowych przedstawiła Anja Hazekamp, wiceprzewodnicząca Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Klimatu i Bezpieczeństwa Żywności (ENVI), przy wsparciu innych europosłów. EFSA zaakceptowała tę inicjatywę, otwierając drogę do ponownej oceny naukowej warunków utrzymywania pięciu gatunków ryb hodowlanych.
Prace mają teraz przebiegać w dwóch etapach. W 2027 r. EFSA planuje opublikować raport dotyczący systemów hodowli i praktyk zarządzania. Następnie, w 2029 r., mają zostać opublikowane opinie naukowe dotyczące każdego gatunku.
Setki milionów ryb hodowanych w UE i luka w przepisach
Już w 2009 r. EFSA przedstawiła ustalenia naukowe potwierdzające, że ryby mają zdolność odczuwania. Jak podkreśla AAFT, w ciągu kolejnych 17 lat wiedza ta nie przełożyła się na wprowadzenie kompleksowych, szczegółowych unijnych regulacji dotyczących dobrostanu ryb hodowlanych.
Według danych przywoływanych przez AAFT w Unii Europejskiej hoduje się rocznie około 640 mln ryb. Sektor akwakultury, którego wartość szacowana jest na 4,6 mld euro, odpowiada za produkcję około 1 mln ton ryb rocznie.
Pomimo skali tej działalności w UE brakuje szczegółowych przepisów dotyczących dobrostanu ryb hodowlanych, które uwzględniałyby specyficzne potrzeby poszczególnych gatunków. Istniejące regulacje mają w dużej mierze charakter ogólny, co – zdaniem organizacji zajmujących się ochroną zwierząt – utrudnia skuteczne egzekwowanie standardów dobrostanu na poszczególnych etapach produkcji.
Ochrona ryb hodowlanych nie istnieje?
Organizacje prozwierzęce od kilku lat alarmują, że dobrostan ryb hodowlanych w Europie jest niewystarczająco chroniony, a szczególnie poważne problemy dotyczą zagęszczenia obsady, transportu, śmiertelności oraz metod uśmiercania. Animal Advocacy & Food Transition mówi wprost o regulacyjnej dziurze, otwiera się w nowym oknie, z którą walczą od kilkunastu lat. „Przepisy dotyczące hodowli zwierząt wodnych po prostu nie istnieją. Przez 17 lat, przy 640 milionach ryb rocznie, UE uznawała zdolność zwierząt wodnych do odczuwania, nie robiąc nic, aby je chronić” – mówi wprost organizacja.
W swoich raportach i kampaniach działacze prozwierzęcy wskazują przede wszystkim na niepokojące obserwacje z hodowli pstrąga tęczowego, labraksa europejskiego i dorady. W przypadku karpia zwyczajnego zwracają również uwagę na warunki przetrzymywania ryb przed sprzedażą i ich późniejsze uśmiercanie.
W czerwcu 2022 r. organizacja Essere Animali we współpracy z Compassion in World Farming (CIWF) opublikowała wyniki śledztwa przeprowadzonego na fermach pstrąga we Włoszech i Hiszpanii, a także na fermach labraksa i dorady. Organizacje pokazywały zatłoczone, ubogie w bodźce zbiorniki, martwe ryby, urazy podczas transportu oraz problemy ze skutecznym ogłuszaniem przed ubojem. W 2023 r. Eurogroup for Animals opisała również materiał z hodowli w Szkocji, przedstawiający problemy z ogłuszaniem pstrągów i łososi oraz obrażenia powstające podczas przenoszenia ryb. Niepokojące śledztwa przeprowadzono też w 2023 r. na polskich fermach pstrągów.
W przypadku łososia organizacje krytykują głównie intensywne metody hodowli, a w tym maksymalne zagęszczenie ryb, cyklicznie pojawiające się urazy oraz niehumanitarne metody uśmiercania.