-
Naukowcy wykazali, że zarówno ludzie na stanowiskach kierowniczych, jak i wysoko postawione szympansy wykazują większą skłonność do podejmowania ryzyka.
-
Badanie przeprowadzone na 86 szympansach z Kenii i Ugandy potwierdziło korelację między pozycją w hierarchii społecznej a gotowością do ryzyka.
-
Eksperci sugerują, że skłonność do ryzyka mogła wykształcić się u obu gatunków jako ewolucyjna strategia adaptacyjna ułatwiająca przetrwanie i awans w grupie.
-
Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie
Naukowcy z Instytutu Rozwoju Człowieka im. Maxa Plancka w Berlinie, Uniwersytetu Technicznego w Dreźnie i Uniwersytetu w Portsmouth, na łamach magazynu „The Leadership Quarterly” opisali związki między skłonnością do ryzyka a pozycją społeczną wśród ludzi i u szympansów.
Zespół ten najpierw przeanalizował dane dotyczące ponad 40 tys. uczestników niemieckiego, Socio-Economic Panel (SOEP), porównując deklarowaną przez respondentów ogólną skłonność do podejmowania ryzyka z zajmowanymi przez nich stanowiskami oraz wysokością dochodów.
Według wyników osoby pełniące funkcje kierownicze deklarowały średnio większą skłonność do podejmowania ryzyka niż osoby, które nie zajmowały takich stanowisk. Nie znaleziono różnic między płciami. Także wyższe dochody wiązały się z większą skłonnością do ryzyka.
Szympansy z Ugandy i Kenii zostały przebadane
Badacze przeanalizowali również dane dotyczące 86 szympansów przebywających w ośrodkach opieki w Ugandzie i Kenii. Opiekunowie, którzy zajmowali się zwierzętami od wielu lat, ocenili skłonność każdego z osobników do podejmowania ryzyka. Następnie oceny te porównano z pozycją społeczną szympansów w ich grupach.
Jak pokazały te obserwacje, szympansy zajmujące wyższą pozycję w hierarchii były oceniane jako bardziej skłonne do podejmowania ryzyka, niż osobniki o niższym statusie.
– Wyniki sugerują, że związek między przywództwem a skłonnością do podejmowania ryzyka może mieć głębokie korzenie ewolucyjne. Podobieństwa między ludźmi i szympansami zajmującymi wysokie pozycje w hierarchii pod względem gotowości do podejmowania ryzyka wskazują, że cecha ta mogła wykształcić się u obu gatunków jako strategia adaptacyjna, pomagająca radzić sobie z rywalizacją w hierarchiach społecznych czy z wyzwaniami stwarzanymi przez niepewne i nierzadko wrogie środowisko – mówi dr Lou Marie Haux z Centrum Racjonalności Adaptacyjnej Instytutu Rozwoju Człowieka im. Maxa Plancka, główna autorka badania.
Odkryte zależności były silniejsze u szympansów niż u ludzi.
Ewolucja napędza nas do osiągania przywództwa
Zdaniem naukowców może to wskazywać, że we współczesnych społeczeństwach ludzkich wykształciły się inne drogi do osiągania stanowisk przywódczych. Chodzi np. o wykształcenie, kwalifikacje zawodowe czy mechanizmy instytucjonalne. Takie czynniki w społeczności ludzkiej ograniczają konieczność podejmowania znacznego ryzyka przez osoby aspirujące do takich stanowisk.
Natomiast w grupach szympansów, w których pozycja społeczna jest przedmiotem bezpośredniej rywalizacji, gotowość do podejmowania ryzyka może być większym atutem w awansowaniu w hierarchii stada.
– Nasze wyniki wskazują na korelację, a nie związek przyczynowo-skutkowy. Nie możemy być pewni, czy osoby bardziej skłonne do podejmowania ryzyka częściej obejmują stanowiska kierownicze, czy też pełnienie funkcji kierowniczych sprawia, że ludzie stają się bardziej skłonni do ryzyka – podkreśla dr Haux.
Jednak dane z długoterminowego badania SOEP przemawiają raczej za pierwszym wyjaśnieniem, według którego większa skłonność do podejmowania ryzyka jest często widoczna zanim dana osoba obejmie kierownicze stanowisko.
Naukowcy zwracają uwagę, że przyszłe badania podłużne i eksperymentalne mogą pomóc lepiej zrozumieć złożone zależności między skłonnością do podejmowania ryzyka, statusem społecznym i przywództwem. Mogą także rzucić więcej światła na ewolucyjne pochodzenie tych zależności.
Badacze mają już w planach sprawdzenie, czy podobne relacje występują u innych gatunków małp człekokształtnych, w tym u bonobo.