PAŻP, agencja odpowiedzialna za bezpieczeństwo ruchu lotniczego w Polsce, otrzymała od Europejskiej Organizacji ds. Bezpieczeństwa Żeglugi Powietrznej (Eurocontrol) informację o zajęciu wierzytelności z tytułu należnych PAŻP opłat trasowych. Informację potwierdził portalowi Rynek Zdrowia rzecznik PAŻP Marcin Hadaj. Opłaty trasowe są pobierane przez Eurocontrol w imieniu PAŻP.
Amerykański koncern chce w ten sposób ściągnąć wierzytelności od państwa polskiego – 5,6 mld zł. Taki sam ruch Pfizer wykonał również w Rumunii, ktora jest mu winna 3,4 mld lei wraz z odsetkami oraz 18,5 mln euro kosztów sądowych.
PAŻP stracił ponad 80 proc. wpływów do budżetu. Amerykanie są w prawie
Chociaż Polska zapowiedziała apelację od wyroku belgijskiego sądu, inaczej niż w polskim prawie w Belgii liczy się już wyrok pierwszej instancji. Polska prosiła o wstrzymanie egzekucji do czasu prawomocnego wyroku, jednak sąd odrzucił wniosek.
Dlaczego Amerykanie wybrali akurat Polską Agencję Żeglugi Powietrznej? Chodzi o możliwość dostępu do instytucji, która ma pieniądze z budżetu państwa. Teraz to Eurocontrol ściągnie z PAŻP dług Pfizera, ponieważ może zostać potraktowany jako podmiot, który ma pieniądze należne państwu lub państwowej jednostce. Polska Agencja Żeglugi Powietrznej 1 lipca została odcięta od wpływów stanowiących ponad 80 proc. jej budżetu, chociaż nie była stroną sporu o nieodebrane szczepionki.
– Procedura jest formalnie jest ona zgodna z prawem – zapewnia jeden z rozmówców portalu. Belgia prowadzi prace nad dodatkowym rozwiązaniem do umowy międzynarodowej związanej z Eurocontrol, które miałoby ukrócić takie praktyki, ale przepisy nie weszły jeszcze w życie.
„Przygotowywany jest formalny sprzeciw, który zostanie wniesiony w wymaganym terminie. Działania PAŻP są prowadzone w ścisłej koordynacji z Prokuratorią Generalną Rzeczypospolitej Polskiej oraz właściwymi organami państwa” – poinformowała Agencja.
Szczepionki na Covid-19 pogrążają Polskę. Niekompetencja ówczesnego rządu PiS
Korzenie sprawy sięgają decyzji Ministerstwa Zdrowia z kwietnia 2022 roku, kiedy ówczesny minister zdrowia w rządzie Mateusza Morawieckiego (PiS) Adam Niedzielski odmówił przyjęcia zamówionej wcześniej kolejnej dostawy szczepionek – 64 mln dawek. Polska powołała się przy tym m.in. na zawartą w umowie klauzulę siły wyższej i wskazała na okoliczność pełnoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę.
Sąd w Belgii uznał, że ani wojna w Ukrainie, ani spadek liczby zakażeń nie uzasadniają uchylenia lub zmiany zobowiązań wobec Pfizera. Nie podzielił też argumentów o nadużyciu pozycji dominującej przez koncern ani zarzutów dotyczących nieprawidłowości przy zawieraniu umowy.
Pod koniec 2020 roku rząd Mateusza Morawieckiego przystąpił do unijnego mechanizmu, w ramach którego Komisja Europejska mogła zamawiać szczepionki w imieniu państw członkowskich. Poszczególne państwa miały jednak możliwość ewentualnej rezygnacji z oferty w ciągu pięciu dni roboczych. Powołany przez Ministerstwo Zdrowia zespół ekspertów rekomendował wtedy zakup blisko 70 mln dawek szczepionek.
W 2021 roku Polska zakontraktowała 109 mln dawek szczepionki, ale minister zawarł kolejne trzy umowy na zakup 92 mln dawek. 12 kwietnia 2022 roku ówczesny minister Adam Niedzielski powiadomił firmę Pfizer, że ze względu na napaść Rosji na Ukrainę wystąpił stan wyższej konieczności i siły wyższej, więc Polska szczepionek nie odbierze. W magazynach Rządowej Agencji Rezerw Strategicznych leżało wtedy ponad 20 mln niewykorzystanych preparatów.
Polacy nie bardzo chcieli się szczepić na Covid-19. Wielu pytanych stało na stanowisku, że ich organizm jest silny, a sama choroba nie jest dla nich groźna. Wiele osób opowiadało o lęku przed nieznanymi, długofalowymi skutkami szczepienia preparatem nowego typu. Część społeczeństwa była przekonana, że presja na szczepienia wynika głównie z interesów finansowych firm medycznycznych.