-
Badania paleobotaniczne wykazały, że pod koniec triasu, około 201 milionów lat temu, Ziemia doświadczyła serii gigantycznych, długotrwałych pożarów wywołanych aktywnością wulkaniczną.
-
Ekspansja paproci na terenach zniszczonych przez erupcje i zmiany klimatyczne stworzyła ogromne, łatwopalne sawanny, które podtrzymywały błędne koło globalnych pożarów.
-
Katastrofalne warunki pod koniec triasu, obejmujące susze, kwaśne deszcze i pożary, doprowadziły do wymierania gatunków, co ostatecznie otworzyło drogę do dominacji dinozaurów w epoce jury.
-
Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie
Trias to wyjątkowo burzliwy okres w historii Ziemi. Zaczął się od kataklizmu i kataklizmem się kończył. 251 milionów lat temu wielkie wymieranie permskie, największe jakie zaistniało w dziejach Ziemi, zgładziło niemal całe dotychczasowe życie i zakończyło erę paleozoiczną. Nastała nowa era, w której niebawem rządy na świecie przejąć miały dinozaury, a także niespotykane dotąd grupy roślin.
Zanim jednak do tego doszło, nastąpił szczytowy w historii okresu wzrostu paproci.
Te prastare rośliny kojarzą się nam z epoką dinozaurów, a nawet z czasami jeszcze starszymi, kiedy to drzewiaste paprocie zajmowały miejsce późniejszych drzew, jakie dzisiaj znamy. W epoce triasu to właśnie paprocie odegrały kluczową rolę w zmianach, jakie zaszły na świecie i utorowały drogę nowej erze – jurze, erze dinozaurów.
Katastrofę rozpoczęły liczne erupcje wulkaniczne
Przed niespełna 202 milionami lat na obszarze dzisiejszej wschodniej Ameryki Północnej, północno-zachodniej Afryki i innych części wielkiego kontynentu zwanego Pangeą doszło do potężnych erupcji wulkanicznych. Uwolniły one ogromne dawki dwutlenku węgla, dwutlenku siarki i innych toksycznych gazów. Wzrost stężenia gazów powulkanicznych, zwłaszcza dwutlenku węgla, doprowadził do globalnego ocieplenia. Emisje związków siarki powodowały natomiast zakwaszenie opadów. Rosnące wtedy rośliny doświadczały jednocześnie stresu cieplnego, suszy i uszkodzeń powodowanych przez kwaśne deszcze.
Wszystko się załamało, całe ekosystemy uległy zmianom. Lasy zaczęły obumierać, inne rośliny – również. Powstało sporo suchej materii organicznej, która łatwo się zapalała od byle iskry, choćby podczas burz. Wybuchły gigantyczne pożary.
Paprocie rozrosły się na pogorzeliskach
Wtedy na pogorzelisku szybko zaczęły wyrastać paprocie. Ich wegetacja była szybka i sprawna, a paprocie miały podziemne kłącza pozwalające im odrastać nawet po spaleniu i zniszczeniu nadziemnych części roślin.
Naukowcy z Niemiec, Luksemburga, Danii i Wielkiej Brytanii znaleźli ślady tych pożarów. To skamieniałe osady węglowe pochodzące z masowego wymierania roślin i zwierząt z końca triasu. Okazuje się, że paprocie się do tego wymierania poważnie przyczyniły. Odrastały na pogorzeliskach, rosły szybko i wegetatywnie, a w okresach suszy wyschnięte liście i łodygi paproci stawały się łatwopalnym paliwem dla kolejnych płomieni. Pożary mogły rozprzestrzeniać się na ogromnych obszarach. Powstawało błędne koło wszechogarniającej katastrofy.
W „Nature Geoscience” można przeczytać, że, otwiera się w nowym oknie ówczesny świat porastały ciągnące się po horyzont sawanny paprociowe tak obfite i wielkie, że aż trudno nam to sobie wyobrazić. Gwałtowny wzrost populacji paproci w okresie największego wymierania gatunków w triasie łączył się z ustępowaniem lasów, erozją gleby i pożarami. Jak opisują to badacze, świat pod koniec triasu przed 201 milionami lat musiał przypominać piekło pełne ognia.
Z tego piekła wyłonił się nowy świat epoki jury, w którym główną rolę odgrywać mieli ci, którzy przetrwali jako najsilniejsi – dinozaury, pterozaury, pierwsze ptaki i ssaki.