-
Szpaki często gniazdują w pobliżu ludzi i wykorzystują dostępne budki lęgowe, a wiosną samce prezentują swoje zdolności wokalne naśladując inne ptaki.
-
Latem stada młodych szpaków żerują grupowo, szczególnie na drzewach owocowych, prezentując skoordynowany lot zwany murmuracją.
-
W Polsce oprócz szpaka zwyczajnego obserwowano też rzadkie gatunki, jak szpak jednobarwny oraz stepowego pasterza, które pojawiają się okazjonalnie.
-
Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie
Szpaki znane są też z tego, że w stadach zlatują się na drzewa owocowe, szczególnie czereśnie i wiśnie aby w szybkim tempie pozjadać smakowite owoce. Bo szpaki są bardzo plastyczne w zachowaniu i wyszukiwaniu pokarmu. Żywią się głównie bezkręgowcami znajdowanymi na ziemi, wśród traw, albo chwytają w locie rojące się mrówki. Wykorzystują każde dostępne źródło pokarmu i ja widywałem nawet stada szpaków żerujące na składowiskach odpadów komunalnych, a szczególnie lubią wyszukiwać pokarm na pryzmach kompostowych.
Z budki lęgowej do wielkiego stada
Teraz kiedy pierwsze młode wyleciały z gniazd, a bywa że z jednej budki lęgowej może wylecieć nawet do pięciu młodych, stada szpaków można obserwować wszędzie. Pod wieczór zbijają się szpaki w większe stada i wspólnie żerują aż do końca dnia. A potem szukają miejsca na nocleg. Bezpieczne noclegowiska znajdują najczęściej w rozległych trzcinowiskach. I tam właśnie można zaobserwować wyjątkowy szpaczy spektakl. To synchroniczny lot stada szpaków, zwany murmuracją, w którym setki a nawet tysiące ptaków wykonuje takie same zwroty, pętle i nurkowania.
Ruchy ptaków w takim zwartym stadzie są w pełni skoordynowane, co powoduje że stado wygląda jak jeden organizm poruszający się ze znaczną prędkością. Ptaki nie zderzają się ze sobą, ponieważ każdy osobnik reaguje w ułamku sekundy na ruchy swoich najbliższych sąsiadów. Taki lot spektakularne przyrodnicze zjawisko, niestety coraz rzadsze do zaobserwowania, bo szpaków w Europie jest coraz mniej.
Hiszpański szpak jednobarwny
W Polsce dominuje szpak (Sturnus vulgaris) ale pojawiają się u nas także rzadsze gatunki szpaków. Szpak jednobarwny (Sturnus unicolor) jest prawie identyczny z naszym. Też czarny i z metalicznym połyskiem na piórach, ale nie ma charakterystycznych białych kropek w upierzeniu.
Subtelne różnice sprawiają, że jest on trudny do zauważenia i rozpoznania poza stałymi miejscami gdzie występuje. A jest to pospolity szpak w całej Hiszpanii, Maroku i Tunezji czy na Sycylii, Korsyce i Sardynii. Można go tam spotkać w parkach, wśród zabudowań w takich samych siedliskach w jakich przebywa szpak zwyczajny. Jedyna obserwacja tego szpaka w Polsce miała miejsce 23 stycznia 2024 roku w Tychach gdzie został sfotografowany, a w kolejnych dniach wielu obserwatorów także go widziało w stadzie rodzimych szpaków.
Pasterze na stepie
Ale jeszcze bardziej emocjonującym szpakiem jakiego można rzadko zobaczyć w Polsce jest pasterz (Pastor roseus). Ten stepowy szpak występuje na rozległych przestrzeniach Azji środkowej, a zimuje w Indiach. Jest ściśle stadnym ptakiem także w okresie lęgowym. Gniazduje kolonijnie na ścianach skalnych a nawet w większych skupiskach kamieni na płaskim terenie.
W bezdrzewnym środowisku stepowym wybiera właśnie taki sposób gniazdowania, inny niż szpaki europejskie. W Polsce pojawia się bardzo nieregularnie i zwykle są to pojedyncze ptaki. Czasami zdarzają się naloty i wtedy w różnych częściach kraju ornitolodzy widują w sumie kilkanaście różnych osobników. W sumie obserwowano ten gatunek w Polsce około 90 razy.
Ja miałem okazję ostatnio spełnić marzenie ornitologiczne i podziwiać stada pasterzy w locie i na ziemi w czasie żerowania. Podczas wyprawy do Kazachstanu kilka razy widziałem i sfotografowałem takie stada liczące ponad 100 osobników. Zestawienie ubarwienia pasterzy jest też spektakularne, bo różowa kamizelka mocno kontrastuje ze skrzydłami i ogonem, a szczególnie z głęboką czernią i czubkiem na głowie dorosłego samca.
A rodzina szpaków (Sturnidae) liczy 125 gatunków występujących w Europie, Azji i Afryce. Do niej zaliczają się kolorowe afrykańskie błyszczaki, powszechne w azjatyckie majny i znane z wyjątkowo efektywnego naśladownictwa wszelkich głosów gwarki. Warto się przyjrzeć i naszym szpakom, ale także tym, które można zobaczyć na egzotycznych, wakacyjnych wycieczkach.