-
Hawajka pełzaczowata posiada nietypowy dziób, w którym dolna część służy do uderzania w korę niczym dzięcioł, a górna, zagięta część pełni funkcję narzędzia do wydobywania larw.
-
Gatunek ten jest endemitem występującym wyłącznie na wyspie Hawaiʻi, gdzie zamieszkuje lasy drzew z gatunków Acacia koa oraz Metrosideros polymorpha.
-
Badania opublikowane w czasopiśmie „Ornithology” wykazały, że ptak ten wykorzystuje siłę całego ciała i specjalne ścięgna stawu skokowego do drążenia drewna, stosując technikę odmienną od dzięciołów.
-
Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie
Hawajki to endemiczne ptaki Hawajów, które na tym odległym od innych lądów archipelagu przybrały wiele ciekawych i rozmaitych form.
Wiele z nich ma klasyczne dzioby, podczas gdy hawajka pełzaczowata wypracowała coś rzadko spotykanego w świecie przyrody. To dziób złożony z dwóch pozornie niepasujących do siebie części. Górna jest długa i wygięta jak łuk, z haczykiem na końcu, a dolna – zwykła, prosta, dłutowata.
Gdy się obserwuje tego ptaka z Hawajów, można się zdziwić. Sprawia wrażenie, jakby ktoś połączył dwie niepotrzebne części niczym „ptasi Frankenstein”. To jednak pozory, dziób hawajki to bardzo zmyślne i wielofunkcyjne narzędzie.
Hawajka przypomina trochę naszego pełzacza
Nazwa hawajka pełzaczowata nawiązuje do mieszkających również w Polsce ptaków zwanych pełzaczami. Pełzacz ogrodowy i pełzacz leśny mają takie łukowato wygięte dzioby, ale jednak nie w aż takim stopniu jak ta hawajka. No i przede wszystkim wygięte są obie szczęki, a nie tylko górna.
Hawajczycy zwą tę hawajkę 'akiapōlāʻau, co w wolnym tłumaczeniu oznacza „ptaka, który drąży w drewnie”. Drąży to dobre słowo, bo hawajka pełzaczowata drewnem zajmuje się kompleksowo. I właśnie do drążenia używa obu pozornie niepasujących części dzioba.
Dolna, dłutowata uderza w korę i drewno niczym dziób dzięcioła. Ptak otwiera szeroko dziób i wybija dolną szczęką otwór. Następnie wsuwa tam górną część dzioba jak wziernik. Haczykowate zakończenie chwyta larwę owada. Hawajka zdobywa posiłek.
Hawajka pełzaczowata to wyjątek w świecie ptaków
„To jedyny ptak, który używa dwóch części swego dzioba do wykonywania zupełnie różnych zadań. I każde z nich wymaga innego kształtu dzioba” – opisuje Alexander Clark z Uniwersytetu Chicagowskiego cytowany przez Popular Science.
Hawajka pełzaczowata jako wytwór ewolucji jest fascynująca dla zoologów. Tym bardziej, że ptak wyewoluował na izolowanych wyspach na środku Pacyfiku.
Nie na wszystkich, bowiem hawajka pełzaczowata żyje jedynie na Hawaiʻi, największej wyspie archipelagu zwanej Big Island. Ptaki mieszkają w lasach z drzewami Acacia koa i Metrosideros polymorpha, które nie rosną nigdzie indziej na świecie. W tych dorastających do 25 metrów drzewach hawajki drążą otwory.
Na łamach czasopisma „Ornithology” opisano nowe badania na temat hawajki, otwiera się w nowym oknie. Wynika z nich, że nie tylko dziób, ale całe ciało ptaka jest dostosowane do takiego właśnie trybu zdobywania pokarmu.
Pomagają mu duże ścięgna, które zginają staw skokowy. Dzięki temu hawajka wykorzystuje pęd całego ciała, od stóp po dziób, aby uderzać w drewno. To zupełnie inna technika niż u dzięciołów, które opierają się na uderzeniach głową za pomocą silnych mięśni szyi.